Theoretical Article
BibTex RIS Cite

Türkiye Örneğinde Kalkınmanın Yapı Taşları Olarak Kamu İktisadi Teşebbüsleri

Year 2023, Volume: 6 Issue: 2, 147 - 153, 03.01.2024
https://doi.org/10.59372/turajas.1383896

Abstract

Bu çalışmada ekonomik kalkınma sürecinde Kamu İktisadi Teşebbüslerinin (KİT) merkezi önemine dikkat çekilmektedir. KİT’ler, gelişmekte olan ülkelerin kalkınma ve sanayileşme sürecini başlatmak ve ileri sanayi ülkeleriyle aradaki kalkınma açığını kapatabilmek için başvurdukları en önemli politika araçlarından biridir. Diğer taraftan KİT’lere ulus devletler tarafından içselleştirilmiş olan kalkınma idealinin somut yansıması olarak bakılmaktadır. Bu doğrultuda KİT’ler gelişmekte olan ülkelerde ekonomik kalkınmanın sağlanması, temel sanayilerin kurulması, işsizliğin ve bölgesel dengesizliklerin azaltılması gibi hedeflerle kurulmuştur. Türkiye’de de KİT’lerin temel kuruluş gerekçesi ekonomik kalkınmayı sağlamak olmuştur. Özellikle 1930-1950 yılları arasında Türkiye ekonomisinin omurgasını KİT’ler oluşturmuştur. Bu dönemde KİT’lerin temel işlevleri ana sanayilerin kurulması, sermaye birikiminin oluşturulması ve yeni teknolojilerin geliştirilmesi olarak belirlenmiştir ve KİT’ler bu işlevleri başarıyla ifa etmişlerdir. Literatürdeki genel kanaat KİT’lerin olmaması durumunda Türkiye ekonomisinin bugünkü gelişmişlik düzeyine ulaşmasının zor olacağı yönündedir.

References

  • Altunbağ, D. D. ve Türkoğlu, İ. (2015). Kamu İktisadi Teşebbüslerinin Türkiye Ekonomisindeki Yeri, Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt: 2, Sayı: 3, ss: 32-58.
  • Akdemir, S. (2008). Türkiye’de Özelleştirme Uygulamaları ve Ekonomik Sonuçları, İçinde, Çeşitli Yönleriyle Cumhuriyettin 85. Yılında Türkiye Ekonomisi (Editör: Elmas Arslan, G.), Gazi Üniversitesi Hasan Ali Yücel Araştırma ve Uygulama Merkezi Yayını, Ankara, ss: 321-3469.
  • Barca, M. Erdil, E. Akdeve, E. ve Türkeli, S. (2015). Türkiye’de ve Dünya’da Kamu İşletmeleri: Karşılaştırmalı Araştırma, İnceleme Raporu ve Siyasa Önerileri, TKİB Yayınları:1, Ankara.
  • Başkaya, F. (1986). Türkiye Ekonomisinde İki Bunalım Dönemi Devletçilikten 24 Ocak Kararlarına, Birlik Yayınları, Ankara.
  • Boratav, K. (1993). Türkiye İktisat Tarihi, Dördüncü Baskı, Gerçek Yayınevi.
  • Chang, Ha-J. (2015). Sanayileşmenin Gizli Tarihi, (Çeviren: Akçaoğlu, E), 6. Basım, Efil Yayınevi, Ankara.
  • Chang, Ha-J. (2017). Ekonomi Rehberi, (Çeviren: Doğan, Mihriban), 2. Basım, Say Yayınları, İstanbul.
  • Delice, G. ve Yavilioğlu, C. (2010). Dönemler İtibariyle Türkiye’de Devlet Ekonomi İlişkileri, İçinde, (Dünya’da ve Türkiye’de Özelleştirme Uygulamaları: Teorik ve Tarihsel Bir Perspektif, (Editörler: Yavilioğlu, C. Delice, G. ve Özsoy, O.) T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Yayını No: 1, Ankara, ss: 289-322.
  • Eren, A. A. ve Şimşek, O. (2022). Kamu İktisadi Teşebbüslerinin ve Özelleştirmenin Ekonomi-Politiği: Türkiye Örneği, Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 23 (1), ss: 337-361.
  • Gillis, M. (1980). The Role of State Enterprises in Economic Development Social Research, Vol. 47, No. 2 (SUMMER 1980), pp: 248-289.
  • IMF. (2020). Fiscal Monitor, April 2020: Policies to Support People During the COVID-19 Pandemic, IMF.
  • İnsel, A. (1996). Düzen ve Kalkınma Kıskacında Türkiye, (Çeviren: Sönmezay, A.), Ayrıntı Yayınları, İstanbul.
  • Karluk, R. (1994). Türkiye’de Kamu İktisadi Teşebbüsleri ve Özelleştirme, ESBANK, İstanbul.
  • Karluk, R. (2009). Cumhuriyet’in İlanından Günümüze Türkiye Ekonomisindeki Dönüşüm, 12. Baskı, Beta Basım, İstanbul.
  • Kepenek, Y. ve Yentürk, N. (1994). Türkiye Ekonomisi, Geliştirilmiş 6. Basım, Remzi Kitabevi, İstanbul.
  • Keyder, Ç. (1989). Türkiye’de Devlet ve Sınıflar, (Çeviren, Tekay, Sabri), İletişim Yayınları, İstanbul.
  • Keyder, Ç. (1993). Dünya Ekonomisi İçinde Türkiye (1923-1929), Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İkinci Basım, İstanbul.
  • Kılıçbay, A. (1991). Türkiye Ekonomisi: Modeller Politikalar Stratejiler, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, Ankara.
  • Kök, R. (1995). Ekonomi-Politik Popülizm: Özelleştirme ve KİT’ler, Dergâh Yayınları, İstanbul.
  • Newbery, D. M. (1992), The Role of Public Enterprises in the National Economy, Working Paper Series, Institute for Policy Reform, IPR45, Washington, D.C.
  • Övgün, B. (2009). Türkiye’de Kamu İktisadi Teşebbüsü Olgusu, Mülkiyeliler Birliği Vakfı Yayınları, Ankara.
  • Rostow, W. W. (1980). İktisadi Gelişmenin Merhaleleri, (Çeviren: Güngör, Erol), Kalem Yayınları, Ankara.
  • Sağlam, D. (1980). Türkiye’de Kamu İktisadi Teşebbüslerinin Yapısı ve Zarar Nedenleri, Ankara İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi, Ankara.
  • Shirley, M. ve Nellis J. (1991). Public Enterprise Reform: The Lessons of Experience, EDI Development Studies, The World Bank, Washington, D.C.
  • Şanlıoğlu, Ö. (2003). Türkiye’de Özelleştirmenin Önündeki Başlıca Engeller ve Daha İyi Bir Özelleştirmenin Çerçeve Koşulları, Atatürk Üniversitesi Erzincan Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: VII, Sayı: 3-4, ss: 871-894.
  • Tezel, Yahya S. (1986). Cumhuriyet Döneminin İktisadi Tarihi (1923-1950), Genişletilmiş İkinci Basım. Yurt Yayıncılık. Ankara.
  • World Bank. (2023). State-Owned Enterprises: Understanding Their Market Effects And The Need For Competitive Neutrality, https://thedocs.worldbank.org/en/doc/7393715941317143150130022020/original/15444WBSOEWEB.pdf (19.06.2023).
  • Yenal, O. (1999). Yarım Yüzyıllık İktisadi Milliyetçilik, 1923-1974, İçinde, İktisat Siyasası Üzerinde İncelemeler, (Yenal, O.), Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, ss: 145-159.

State Economic Enterprises as the Building Blocks of Development in the Example of Türkiye

Year 2023, Volume: 6 Issue: 2, 147 - 153, 03.01.2024
https://doi.org/10.59372/turajas.1383896

Abstract

This study draws attention to the central importance of State Economic Enterprises (SOEs) in the economic development process. SOEs are one of the most important policy tools used by developing countries to initiate the development and industrialization process and to close the development gap with advanced industrial countries. On the other hand, SOEs are the concrete reflection of the development ideal internalized by national states. Morever, SOEs were established with objectives such as ensuring economic development in developing countries, establishing basic industries, reducing unemployment and regional imbalances. In Turkiye, the main reason for establishing SOEs was to ensure economic development. Especially between 1930 and 1950, SOEs formed the backbone of the Turkish economy. In this period, the main functions of SOEs were determined as the establishment of main industries, creation of capital accumulation and development of new technologies, and SOEs performed these functions successfully. The general opinion in the literature is that if there were no SOEs, it would be difficult for the Turkish economy to reach its current level of development.

References

  • Altunbağ, D. D. ve Türkoğlu, İ. (2015). Kamu İktisadi Teşebbüslerinin Türkiye Ekonomisindeki Yeri, Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt: 2, Sayı: 3, ss: 32-58.
  • Akdemir, S. (2008). Türkiye’de Özelleştirme Uygulamaları ve Ekonomik Sonuçları, İçinde, Çeşitli Yönleriyle Cumhuriyettin 85. Yılında Türkiye Ekonomisi (Editör: Elmas Arslan, G.), Gazi Üniversitesi Hasan Ali Yücel Araştırma ve Uygulama Merkezi Yayını, Ankara, ss: 321-3469.
  • Barca, M. Erdil, E. Akdeve, E. ve Türkeli, S. (2015). Türkiye’de ve Dünya’da Kamu İşletmeleri: Karşılaştırmalı Araştırma, İnceleme Raporu ve Siyasa Önerileri, TKİB Yayınları:1, Ankara.
  • Başkaya, F. (1986). Türkiye Ekonomisinde İki Bunalım Dönemi Devletçilikten 24 Ocak Kararlarına, Birlik Yayınları, Ankara.
  • Boratav, K. (1993). Türkiye İktisat Tarihi, Dördüncü Baskı, Gerçek Yayınevi.
  • Chang, Ha-J. (2015). Sanayileşmenin Gizli Tarihi, (Çeviren: Akçaoğlu, E), 6. Basım, Efil Yayınevi, Ankara.
  • Chang, Ha-J. (2017). Ekonomi Rehberi, (Çeviren: Doğan, Mihriban), 2. Basım, Say Yayınları, İstanbul.
  • Delice, G. ve Yavilioğlu, C. (2010). Dönemler İtibariyle Türkiye’de Devlet Ekonomi İlişkileri, İçinde, (Dünya’da ve Türkiye’de Özelleştirme Uygulamaları: Teorik ve Tarihsel Bir Perspektif, (Editörler: Yavilioğlu, C. Delice, G. ve Özsoy, O.) T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Yayını No: 1, Ankara, ss: 289-322.
  • Eren, A. A. ve Şimşek, O. (2022). Kamu İktisadi Teşebbüslerinin ve Özelleştirmenin Ekonomi-Politiği: Türkiye Örneği, Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 23 (1), ss: 337-361.
  • Gillis, M. (1980). The Role of State Enterprises in Economic Development Social Research, Vol. 47, No. 2 (SUMMER 1980), pp: 248-289.
  • IMF. (2020). Fiscal Monitor, April 2020: Policies to Support People During the COVID-19 Pandemic, IMF.
  • İnsel, A. (1996). Düzen ve Kalkınma Kıskacında Türkiye, (Çeviren: Sönmezay, A.), Ayrıntı Yayınları, İstanbul.
  • Karluk, R. (1994). Türkiye’de Kamu İktisadi Teşebbüsleri ve Özelleştirme, ESBANK, İstanbul.
  • Karluk, R. (2009). Cumhuriyet’in İlanından Günümüze Türkiye Ekonomisindeki Dönüşüm, 12. Baskı, Beta Basım, İstanbul.
  • Kepenek, Y. ve Yentürk, N. (1994). Türkiye Ekonomisi, Geliştirilmiş 6. Basım, Remzi Kitabevi, İstanbul.
  • Keyder, Ç. (1989). Türkiye’de Devlet ve Sınıflar, (Çeviren, Tekay, Sabri), İletişim Yayınları, İstanbul.
  • Keyder, Ç. (1993). Dünya Ekonomisi İçinde Türkiye (1923-1929), Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İkinci Basım, İstanbul.
  • Kılıçbay, A. (1991). Türkiye Ekonomisi: Modeller Politikalar Stratejiler, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, Ankara.
  • Kök, R. (1995). Ekonomi-Politik Popülizm: Özelleştirme ve KİT’ler, Dergâh Yayınları, İstanbul.
  • Newbery, D. M. (1992), The Role of Public Enterprises in the National Economy, Working Paper Series, Institute for Policy Reform, IPR45, Washington, D.C.
  • Övgün, B. (2009). Türkiye’de Kamu İktisadi Teşebbüsü Olgusu, Mülkiyeliler Birliği Vakfı Yayınları, Ankara.
  • Rostow, W. W. (1980). İktisadi Gelişmenin Merhaleleri, (Çeviren: Güngör, Erol), Kalem Yayınları, Ankara.
  • Sağlam, D. (1980). Türkiye’de Kamu İktisadi Teşebbüslerinin Yapısı ve Zarar Nedenleri, Ankara İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi, Ankara.
  • Shirley, M. ve Nellis J. (1991). Public Enterprise Reform: The Lessons of Experience, EDI Development Studies, The World Bank, Washington, D.C.
  • Şanlıoğlu, Ö. (2003). Türkiye’de Özelleştirmenin Önündeki Başlıca Engeller ve Daha İyi Bir Özelleştirmenin Çerçeve Koşulları, Atatürk Üniversitesi Erzincan Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: VII, Sayı: 3-4, ss: 871-894.
  • Tezel, Yahya S. (1986). Cumhuriyet Döneminin İktisadi Tarihi (1923-1950), Genişletilmiş İkinci Basım. Yurt Yayıncılık. Ankara.
  • World Bank. (2023). State-Owned Enterprises: Understanding Their Market Effects And The Need For Competitive Neutrality, https://thedocs.worldbank.org/en/doc/7393715941317143150130022020/original/15444WBSOEWEB.pdf (19.06.2023).
  • Yenal, O. (1999). Yarım Yüzyıllık İktisadi Milliyetçilik, 1923-1974, İçinde, İktisat Siyasası Üzerinde İncelemeler, (Yenal, O.), Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, ss: 145-159.

Details

Primary Language Turkish
Subjects Political Science (Other)
Journal Section Review
Authors

Adem DOĞAN 0000-0001-7874-8455

Early Pub Date December 31, 2023
Publication Date January 3, 2024
Submission Date October 31, 2023
Acceptance Date December 8, 2023
Published in Issue Year 2023Volume: 6 Issue: 2

Cite

APA DOĞAN, A. (2024). Türkiye Örneğinde Kalkınmanın Yapı Taşları Olarak Kamu İktisadi Teşebbüsleri. Turkish Research Journal of Academic Social Science, 6(2), 147-153. https://doi.org/10.59372/turajas.1383896

ISSN: 2667-4491

20120

This work is licensed under Creative Commons Attribution 4.0 International License 

20119

Turkish Research Journal of Academic Social Science (TURAJAS) is indexed by the following national and international scientific indexing services:

20096 20097 20098 20126 20127 20128 20147 

20148