Araştırma Makalesi

Ebû Mansûr Muhammed El-Ezherî’nin Kitâbu Meâni’l-Kıraât Adlı Eserinde Kullandığı Dil İlkeleri (Sema, Kıyas Ve İcma Örneği)

Cilt: 8 Sayı: 1 30 Haziran 2025
PDF İndir
TR EN

Ebû Mansûr Muhammed El-Ezherî’nin Kitâbu Meâni’l-Kıraât Adlı Eserinde Kullandığı Dil İlkeleri (Sema, Kıyas Ve İcma Örneği)

Öz

Öz Ezherî'nin "Kitâbû Meʿânî’l-Ḳırâʾât" adlı eserinde, dilin doğrudan konuşanlardan alınması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu ilke, dil bilimcilerin dilin yapısını ve işleyişini anlamalarına yardımcı olmaktadır. Ezherî'nin kitabında, dilin doğru aktarımı için altı farklı yöntem belirlemesi dikkat çekmektedir. Ayrıca, kıraat vecihlerinin açıklamalarıyla dilin çeşitliliği ve kıraat imamlarının yorumları da ele alınmaktadır. Bu örnekler, Sema ilkesinin dil bilimindeki önemini vurgulamaktadır. Ezherî'nin dil bilimsel prensiplerinden biri olan "kıyas", dildeki kavramları ve yapıları anlamak için önemlidir. Bu prensibe göre, bir konunun temel hükmü başka bir konuya uygulanabilir veya bir özellik bir şeyi genel olarak tanımlar. Kıyaslama yapabilmek için asıl konu (asl), yan konu (furu'), bağlantı (illet) ve sonuç (hüküm) gibi dört unsura ihtiyaç vardır. Arap dil bilimcileri kıyasa, bir kelime, kullanım veya cümle ögesi gibi bir şeyin benzerinin hükmünü verme olarak tanımlamışlardır. Ezherî, bu prensibi, ses, dil veya gramer gibi konuları içeren okumaları yönlendirmek için kullanılmaktadır. Ezherî, icmâyı delil olarak kullanır ve özellikle kıraat çeşitliliğini açıklamak için kullanılmaktadır.. Örneklerde de görüldüğü gibi, kıraat farklılıkları bazen anlamı etkilemez ancak metin üzerindeki vurguyu değiştirebilir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abdulfettah Pâlûvî. Zübdetü’l- İrfân. İstanbul: el-Mektebetu’l-Hanîfiyye, ts.
  2. Aḫfeş el-Evsaṭ, Ebu’l-Ḥasen el-Mucâşiʿî el-Belḫî el-. Meʿâni’l-Ḳur’ân. thk. Hudâ Maḥmûd Ḳırâʿa. 2 Cilt. Kahire: Mektebetu’l-Ḫâncî, 1411/1990.
  3. Akpınar, Cemil. “İcâzet”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 21/393-400. İstanbul: TDV Yayınları, 2000.
  4. Aydınlı, Abdullah. “Semâ”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 36/457-458. İstanbul: TDV Yayınları, 2009.
  5. Bennâʾ, Aḥmed b. Muḥammed b. Aḥmed b. ʿAbdu’l-Ğanî ed-Dimyâṭî، Şihâbu’d-Dîn eş-Şehîr bi’l-Bennâi el-. İtḥâfu Fuḍalâi’l-Beşer fî’l-Ḳırâʾâti’l-Erbeʿate ʿAşer. thk. Enes Mihre. Beyrut: y.y., 1427/2006.
  6. Ceyhan, Semih. “Semâ”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 36/455-457. İstanbul: TDV Yayınları, 2009.
  7. Dânî, Ebû ʿAmr ʿOsmân b. Saʿîd ed-. et-Teysîr fi’l-Kırâʾâti’s-Sebʿ. ed. Halef Mahmûd Sâlim. Hâil: y.y., 1436.
  8. Ebû Ḥayyân, Muḥammed b. Yûsuf b. ʿAlî b. Yûsuf b. Ḥayyân el-Endelüsî. İrtişâfu’ḍ-Ḍarb min Lisâni’l-ʿArab. thk. Receb ʿOsmân Muḥammed. 5 Cilt. Kahire: y.y., 1418/1998.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İslam Araştırmaları (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

4 Temmuz 2025

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

14 Kasım 2024

Kabul Tarihi

6 Ocak 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 1970 Cilt: 8 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Çıracı, N., & Parlak, O. (2025). Ebû Mansûr Muhammed El-Ezherî’nin Kitâbu Meâni’l-Kıraât Adlı Eserinde Kullandığı Dil İlkeleri (Sema, Kıyas Ve İcma Örneği). Turkish Research Journal of Academic Social Science, 8(1), 45-56. https://doi.org/10.59372/turajas.1585441

ISSN: 2667-4491

20120

Bu ürün Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Licence tarafından lisanslanmıştır.

20119