Hemşirelerin Kanıta Dayalı Uygulama Liderliği ile Kanıta Dayalı Hemşireliğe Yönelik Tutumu Konusundaki Önceliklerinin Belirlenmesi: Bir AHP Uygulaması

Dr. Burçin Nur Özdemir; Özgür Aslan; İrem Malatyalı

doi:10.59372/turajas.1898782

EN TR

Öz

Determination of Nurses’ Priorities on Leadership in Evidence-Based Practice and Attitude Towards Evidence-Based Nursing: an AHP Application

Öz

This study was conducted to determine nurses' priorities regarding Evidence-Based Practice Leadership (EBPL) and their attitudes toward Evidence-Based Nursing (EBPL). The study aimed to evaluate nurses' leadership priorities and attitudes toward EBPL using the Analytical Hierarchy Process (AHP). The study sample consisted of 15 nurses working in a public hospital in the Marmara Region. The AHP method was used to analyze nurses' priorities regarding evidence-based practice leadership and their attitudes toward evidence-based nursing. Data were collected using a sociodemographic survey, the Evidence-Based Practice Leadership Scale, and the Attitudes Toward Evidence-Based Nursing Scale, and analyzed using the Super Decision program. In terms of Evidence-Based Practice Leadership: The most important leadership criterion (46%) was identified as "supportive leadership." This was followed by "knowledgeable leadership" (26%), "decisive leadership" (20%), and the least important "preventive leadership" (7%). In terms of Attitudes Towards Evidence-Based Nursing: The most important criterion was determined to be "intention" (61%), followed by "emotions" (26%) and "belief" (11%). Supportive and informed leadership stand out as the most critical elements in nurses' leadership of evidence-based practice. Furthermore, despite nurses' willingness to adopt evidence-based practices, they face obstacles such as lack of access to information and time constraints. Nurse managers should be encouraged to participate in training programs that will enhance their supportive and informed leadership skills. This study provides important findings regarding nurses' adoption of evidence-based nursing practices and the development of their leadership roles.

Anahtar Kelimeler

Hemşirelerin Kanıta Dayalı Uygulama Liderliği ile Kanıta Dayalı Hemşireliğe Yönelik Tutumu Konusundaki Önceliklerinin Belirlenmesi: Bir AHP Uygulaması

Öz

Bu çalışma, hemşirelerin Kanıta Dayalı Uygulama Liderliği (EBP) ile ilgili önceliklerini ve Kanıta Dayalı Hemşireliğe (EBP) yönelik tutumlarını belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çalışma, Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) yöntemi kullanılarak hemşirelerin liderlik önceliklerini ve EBP'ye yönelik tutumlarını değerlendirmeyi amaçlamıştır. Çalışma örneklemi, Marmara Bölgesi'ndeki bir kamu hastanesinde çalışan 15 hemşireden oluşmuştur. Hemşirelerin kanıta dayalı uygulama liderliği ile ilgili önceliklerini ve kanıta dayalı hemşireliğe yönelik tutumlarını analiz etmek için AHP yöntemi kullanılmıştır. Veriler, sosyodemografik anket, Kanıta Dayalı Uygulama Liderliği Ölçeği ve Kanıta Dayalı Hemşireliğe Yönelik Tutum Ölçeği kullanılarak toplanmış ve Super Decision programı kullanılarak analiz edilmiştir. Kanıta Dayalı Uygulama Liderliği açısından: En önemli liderlik kriteri (%46) "destekleyici liderlik" olarak belirlenmiştir. Bunu sırasıyla "bilgili liderlik" (%26), "kararlı liderlik" (%20) ve en az önemli olan "önleyici liderlik" (%7) izledi. Kanıta Dayalı Hemşireliğe Yönelik Tutumlar açısından: En önemli kriter "niyet" (%61) olarak belirlendi, bunu "duygular" (%26) ve "inanç" (%11) izledi. Destekleyici ve bilgili liderlik, hemşirelerin kanıta dayalı uygulama liderliğinde en kritik unsurlar olarak öne çıkmaktadır. Dahası, hemşirelerin kanıta dayalı uygulamaları benimseme istekliliğine rağmen, bilgiye erişim eksikliği ve zaman kısıtlamaları gibi engellerle karşılaşmaktadırlar. Hemşire yöneticilerinin, destekleyici ve bilgili liderlik becerilerini geliştirecek eğitim programlarına katılmaları teşvik edilmelidir. Bu çalışma, hemşirelerin kanıta dayalı hemşirelik uygulamalarını benimsemeleri ve liderlik rollerinin geliştirilmesiyle ilgili önemli bulgular sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Bulunmamaktadır.

Etik Beyan

Etik kurul izni alınmıştır.

Teşekkür

Araştırmaya katılan sağlık çalışanlarına teşekkür ederiz.

Kaynakça

Aiken, L. H., Cimiotti, J. P., Sloane, D. M., Smith, H. L., Flynn, L., & Neff, D. F. (2011). Effects of nurse staffing and work environments on patient outcomes. Medical Care, 49(12), 1047–1053.
Alodhialah, A. M. (2025). Exploring the influence of organizational culture on evidence-based practice adoption among nurses in tertiary hospitals: A qualitative study. BMC Nursing, 24, 1029.
Ayhan, Y., Kocaman, G., & Bektaş, M. (2015). Kanıta dayalı hemşireliğe yönelik tutum ölçeğinin Türkçe’ye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Hemşirelikte Araştırma Geliştirme Dergisi, 17(2–3), 21–35. https://doi.org/10.69487/hemarge.695897
Aydın, Ö., Öznehir, S., & Akçalı, E. (2009). Ankara için optimal hastane yeri seçiminin analitik hiyerarşi süreci ile modellenmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14(2), 69–86.
Barends, E., Rousseau, D. M., & Briner, R. B. (2014). Evidence-based management: How to use evidence to make better organizational decisions. Kogan Page.
Cabana, M. D., Rand, C. S., Powe, N. R., Wu, A. W., Wilson, M. H., Abboud, P. A., & Rubin, H. R. (1999). Why don’t physicians follow clinical practice guidelines? A framework for improvement. JAMA, 282(15), 1458–1465.
Chien, L. Y. (2019). Evidence-based practice and nursing research. Nursing Clinics of North America, 44(1), 1–12.
Ciliska, D. K., Pinelli, J., DiCenso, A., & Cullum, N. (2001). Resources to enhance evidence-based nursing practice. AACN Advanced Critical Care, 12(4), 520–528.

Craig, J. V., & Smyth, R. L. (2020). The evidence-based practice manual for nurses. Churchill Livingstone.
Cullen, L., Hanrahan, K., Farrington, M., Kubin, L., Prusak, S., & Gregory, L. (2020). Evidence-based practice in action: Comprehensive strategies, tools, and tips from the University of Iowa Hospitals and Clinics. Sigma Theta Tau International.
Cullen, L., Titler, M. G., & Rempel, G. (2011). An advanced educational program promoting evidence-based practice. Western Journal of Nursing Research, 33, 345–364.
Dang, D., & Dearholt, S. L. (2018). Johns Hopkins evidence-based practice: Model and guidelines. Sigma Theta Tau.
Dang, D., Melnyk, B. M., Fineout-Overholt, E., Yost, J., & Cullen, L. (2021). Implementation of evidence-based practice: EBP competencies in healthcare professionals. Worldviews on Evidence-Based Nursing, 18(3), 167–175.
DiCenso, A., Guyatt, G., & Ciliska, D. (2019). Evidence-based nursing: A guide to clinical practice. Elsevier Health Sciences.
Duffy, J. R., Thompson, D., Hobbs, T., Niemeyer-Hackett, N. L., & Elpers, S. (2011). Evidence-based nursing leadership: Evaluation of a joint academic-service journal club. Journal of Nursing Administration, 41, 422–427.
Estabrooks, C. A., Floyd, J. A., Scott-Findlay, S., O’Leary, K. A., & Gushta, M. (2003). Individual determinants of research utilization: A systematic review. Journal of Advanced Nursing, 43(5), 506–520.
Fridman, M., & Frederickson, K. (2014). Oncology nurses and the experience of participation in an evidence-based practice project. Oncology Nursing Forum, 41(4), 382–388.
Gifford, W., Davies, B. L., Tourangeau, A., & Lefebre, N. (2018). Developing leadership capacity for guideline use: A pilot cluster randomized control trial. Worldviews on Evidence-Based Nursing, 15(3), 219–227.
Happell, B., & Gaskin, C. J. (2017). The impact of evidence-based nursing on patient outcomes. International Journal of Nursing Practice, 23(5), e12558.
Hauck, S., Winsett, R. P., & Kuric, J. (2013). Leadership facilitation strategies to establish evidence-based practice in an acute care hospital. Journal of Advanced Nursing, 69(3), 664–674.
Hoşgör, H. K., & Sezgin, M. (2024). Hemşirelerin çalışma koşullarına ve kurumsal imaj bileşenlerine dair önceliklerinin sıralanması: Bir AHP uygulaması. Akşehir Meslek Yüksekokulu Sosyal Bilimler Dergisi, 17, 50–67.
Hu, S., Liu, S., Li, X., Zhao, J., Chen, J., Chen, W., et al. (2025). Organizational evidence-based practice culture, implementation leadership, and nurses: A bidirectional mediation model. International Nursing Review, 72(2).
Institute of Medicine. (2001). Crossing the quality chasm: A new health system for the 21st century. National Academies Press.
Ishizaka, A., & Labib, A. (2011). Review of the main developments in the analytic hierarchy process. Expert Systems with Applications, 38(11), 14336–14345.
Kajermo, K. N., Boström, A. M., Thompson, D. S., Hutchinson, A. M., Estabrooks, C. A., & Wallin, L. (2018). Barriers and facilitators to research utilization in nursing: A systematic review. Journal of Clinical Nursing, 27(7–8), 1346–1356.
Kim, S. C., Ecoff, L., Brown, C. E., Gallo, A. M., Stichler, J. F., & Davidson, J. E. (2017). Benefits of a regional evidence-based practice fellowship program: A test of the ARCC model. Worldviews on Evidence-Based Nursing, 14(2), 90–98.
Kovner, A. R., & D’Aunno, T. A. (2017). Evidence-based management in healthcare. Health Administration Press.
Lehane, E., Leahy-Warren, P., O’Riordan, C., Savage, E., Drennan, J., O’Tuathaigh, C., & Burke, F. (2019). Evidence-based practice education for healthcare professions: An expert view. BMJ Evidence-Based Medicine, 24(3), 103–108.
Li, H., Xu, R., Gao, D., Fu, H., Yang, Q., Chen, X., et al. (2024). Evidence-based practice attitudes, knowledge and skills of nursing students and nurses: A systematic review and meta-analysis. Nurse Education in Practice, 78, 104024.
Melnyk, B. M., & Fineout-Overholt, E. (2019). Evidence-based practice in nursing & healthcare: A guide to best practice. Wolters Kluwer.
Melnyk, B. M., Gallagher-Ford, L., Long, L. E., & Fineout-Overholt, E. (2010). A national study of nurses’ perceptions of evidence-based practice and barriers to its implementation. Journal of Nursing Administration, 40(1), 70–76.
Melnyk, B. M., Gallagher-Ford, L., Long, L. E., & Fineout-Overholt, E. (2014). The establishment of evidence-based practice competencies for practicing registered nurses and advanced practice nurses. Worldviews on Evidence-Based Nursing, 11(1), 5–15.
Melnyk, B. M., Tan, A., Hsieh, A. P., & Gallagher-Ford, L. (2021). Evidence-based practice culture and mentorship predict EBP implementation. Worldviews on Evidence-Based Nursing, 18(4), 272–281.
Newhouse, R. P., Dearholt, S., Poe, S., Pugh, L. C., & White, K. M. (2007). Organizational change strategies for evidence-based practice. Journal of Nursing Administration, 37, 552–557.
Ominyi, J., Nwedu, A., Agom, D., & Eze, U. (2025). Leading evidence-based practice: Nurse managers’ strategies for knowledge utilisation. BMC Nursing, 24(1).
Polit, D. F., & Beck, C. T. (2021). Nursing research: Generating and assessing evidence for nursing practice. Lippincott Williams & Wilkins.
Porter-O’Grady, T., & Malloch, K. (2008). Beyond myth and magic: The future of evidence-based leadership. Nursing Administration Quarterly, 32(1), 1–3.
Pfeffer, J., & Sutton, R. I. (2006). Hard facts, dangerous half-truths, and total nonsense: Profiting from evidence-based management. Harvard Business School Press.
Pravikoff, D. S., Tanner, A. B., & Pierce, S. T. (2005). Preparation of US nurses for evidence-based practice. American Journal of Nursing, 105(9), 40–51.
Rycroft-Malone, J., Seers, K., Titchen, A., Harvey, G., Kitson, A., & McCormack, B. (2004). What counts as evidence in evidence-based practice? Journal of Advanced Nursing, 47(1), 81–90. https://doi.org/10.1111/j.1365-2648.2004.03068.x
Saaty, T. L. (1977). A scaling method for priorities in hierarchical structures. Journal of Mathematical Psychology, 15, 234–281.
Saaty, T. L. (1980). The analytic hierarchy process. McGraw-Hill.
Saaty, T. L. (1990). How to make a decision: The analytic hierarchy process. European Journal of Operational Research, 48(1), 9–26.
Saunders, H., Vehviläinen-Julkunen, K., & Stevens, K. R. (2020). Nurses’ readiness for evidence-based practice: A systematic review. Worldviews on Evidence-Based Nursing, 17(1), 62–70. https://doi.org/10.1111/wvn.12403
Schaffer, M. A., Sandau, K. E., & Diedrick, L. (2013). Evidence-based practice models for organizational change: Overview and practical applications. Journal of Advanced Nursing, 69(5), 1197–1209.
Squires, J. E., Estabrooks, C. A., Gustavsson, P., & Wallin, L. (2011). Individual determinants of research use by nurses: A systematic review update. Implementation Science, 6, 1–20.
Sredl, D. (2008). Evidence-based nursing practice: What US nurse executives really think. Nurse Researcher, 15, 51–67.
Staffileno, B. A., & Carlson, E. (2010). Providing direct care nurses research and evidence-based practice information: An essential component of nursing leadership. Journal of Nursing Management, 18, 84–89.
Stetler, C. B., Ritchie, J. A., Rycroft-Malone, J., & Charns, M. P. (2018). Leadership for evidence-based practice: Strategic and functional behaviors for institutionalizing EBP. Worldviews on Evidence-Based Nursing, 15(3), 219–226. https://doi.org/10.1111/wvn.12293
Stetler, C. B., Ritchie, J. A., Rycroft-Malone, J., Schultz, A. A., & Charns, M. P. (2009). Institutionalizing evidence-based practice: An organizational case study using a model of strategic change. Implementation Science, 4(1), 78.
Titler, M. G. (2008). The evidence for evidence-based practice implementation. In Patient safety and quality: An evidence-based handbook for nurses.
Vargas, L. G. (1990). An overview of the analytic hierarchy process and its applications. European Journal of Operational Research, 48(1), 2–8.
Wallis, L. (2012). Barriers to implementing evidence-based practice remain high for US nurses. American Journal of Nursing, 112(12), 15.
World Health Organization. (2017). Facilitating evidence-based practice in nursing and midwifery in the WHO European region.
Yıldız, A. (2024). Hemşireler bağlamında uygulama liderliği ölçeğinin Türkçe versiyonunun geçerliliği ve güvenilirliği. BMC Sağlık Hizmetleri Araştırma, 24, 1347.
Young, T. (2018). Evidence-based leadership: A survey of the literature. Leadership in Health Services, 31(2), 130–148. https://doi.org/10.1108/LHS-08-2017-0044

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlık Yönetimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Dr. Burçin Nur Özdemir ^*
0009-0009-5316-4301
Türkiye

Özgür Aslan
0000-0002-8780-5463
Türkiye

İrem Malatyalı
0000-0002-1089-498X
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Nisan 2026

Gönderilme Tarihi

27 Şubat 2026

Kabul Tarihi

14 Nisan 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 9 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.59372/turajas.1898782

IZ

https://izlik.org/JA85PG93GC

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Özdemir, D. B. N., Aslan, Ö., & Malatyalı, İ. (2026). Hemşirelerin Kanıta Dayalı Uygulama Liderliği ile Kanıta Dayalı Hemşireliğe Yönelik Tutumu Konusundaki Önceliklerinin Belirlenmesi: Bir AHP Uygulaması. Turkish Research Journal of Academic Social Science, 9(1), 71-83. https://doi.org/10.59372/turajas.1898782

AMA

1.Özdemir DBN, Aslan Ö, Malatyalı İ. Hemşirelerin Kanıta Dayalı Uygulama Liderliği ile Kanıta Dayalı Hemşireliğe Yönelik Tutumu Konusundaki Önceliklerinin Belirlenmesi: Bir AHP Uygulaması. TURAJAS. 2026;9(1):71-83. doi:10.59372/turajas.1898782

Chicago

Özdemir, Dr. Burçin Nur, Özgür Aslan, ve İrem Malatyalı. 2026. “Hemşirelerin Kanıta Dayalı Uygulama Liderliği ile Kanıta Dayalı Hemşireliğe Yönelik Tutumu Konusundaki Önceliklerinin Belirlenmesi: Bir AHP Uygulaması”. Turkish Research Journal of Academic Social Science 9 (1): 71-83. https://doi.org/10.59372/turajas.1898782.

EndNote

Özdemir DBN, Aslan Ö, Malatyalı İ (01 Nisan 2026) Hemşirelerin Kanıta Dayalı Uygulama Liderliği ile Kanıta Dayalı Hemşireliğe Yönelik Tutumu Konusundaki Önceliklerinin Belirlenmesi: Bir AHP Uygulaması. Turkish Research Journal of Academic Social Science 9 1 71–83.

IEEE

[1]D. B. N. Özdemir, Ö. Aslan, ve İ. Malatyalı, “Hemşirelerin Kanıta Dayalı Uygulama Liderliği ile Kanıta Dayalı Hemşireliğe Yönelik Tutumu Konusundaki Önceliklerinin Belirlenmesi: Bir AHP Uygulaması”, TURAJAS, c. 9, sy 1, ss. 71–83, Nis. 2026, doi: 10.59372/turajas.1898782.

ISNAD

Özdemir, Dr. Burçin Nur - Aslan, Özgür - Malatyalı, İrem. “Hemşirelerin Kanıta Dayalı Uygulama Liderliği ile Kanıta Dayalı Hemşireliğe Yönelik Tutumu Konusundaki Önceliklerinin Belirlenmesi: Bir AHP Uygulaması”. Turkish Research Journal of Academic Social Science 9/1 (01 Nisan 2026): 71-83. https://doi.org/10.59372/turajas.1898782.

JAMA

1.Özdemir DBN, Aslan Ö, Malatyalı İ. Hemşirelerin Kanıta Dayalı Uygulama Liderliği ile Kanıta Dayalı Hemşireliğe Yönelik Tutumu Konusundaki Önceliklerinin Belirlenmesi: Bir AHP Uygulaması. TURAJAS. 2026;9:71–83.

MLA

Özdemir, Dr. Burçin Nur, vd. “Hemşirelerin Kanıta Dayalı Uygulama Liderliği ile Kanıta Dayalı Hemşireliğe Yönelik Tutumu Konusundaki Önceliklerinin Belirlenmesi: Bir AHP Uygulaması”. Turkish Research Journal of Academic Social Science, c. 9, sy 1, Nisan 2026, ss. 71-83, doi:10.59372/turajas.1898782.

Vancouver

1.Dr. Burçin Nur Özdemir, Özgür Aslan, İrem Malatyalı. Hemşirelerin Kanıta Dayalı Uygulama Liderliği ile Kanıta Dayalı Hemşireliğe Yönelik Tutumu Konusundaki Önceliklerinin Belirlenmesi: Bir AHP Uygulaması. TURAJAS. 01 Nisan 2026;9(1):71-83. doi:10.59372/turajas.1898782