Tabâtabâî’nin Kur’ân Anlayışı

In our article, we will examine Tabâtabâî’s understanding of the Quran. The tafsir of the Quran started with the Prophet Muhammed and has continued until today. After the death of Hz. Prophet (saw) different interpretations of the ayat and discussions on the issue of caliphate/imamat and scientific issues led to the emergence of different sects. One of those sects is İsna Aşeriyye which started to form in the seventh century. The Shia-İmamiyye tried to have its creed approved by the Quran. Tabâtabâî (1904-1981) is a scholar belonging to İsnâ Aşeriyya. Tabâtabâî is a contemporary commentator representing the Shiite tradition as well as being a philosopher. In his tafsir he succeeded in bringing Islamic Sciences Kalam, Fiqh, Sufism, etc. and Modern Sciences Philosophy, Sociology, History, Psychology together with fourteen centuries old Shia tradition and he was able to build bridges between different thoughts and approaches. al-Mîzân is not a compilation exegesis, but an original work with all its features. His Tafsir is an encyclopaedic tafsir because of making explanations in many science fields. The most important feature of “al-Mîzân” is that it interprets the Quran with the Quran. According to Tabâtabâî this feature is the first way to be used in tafsir. He claims that while interpreting the Quran with hadiths, the hadiths should be taken from the imams of the Ahl al-Bayt, not from the sahabe. Tabâtabâî who defended Imamiyya-İsnâ Aşeriyye belief principles in al-Mîzân correlated some ayat in his exegesis with Ehlibeyt removing them from his siyak-sibak. He tried to get his religious faith and especially imamate approved by the Quran. The mufessir used the Sunni sources and frequently criticized the Sunni scholars. Mufessir’s conception of the Quran influenced the geography in which he lived, his family, his scientific personality, his philosophy, his sect and his understanding of Sunnah. The mufessir has a unique understanding of the Quran. According to him, the Quran is permanent, universal, encompasses all the human life, is a deed of prophethood, is associated with other sciences and has not been defaced.

Makalemizde Tabâtabâî’nin Kur’ân anlayışını inceleyeceğiz. Kur’ân-ı Kerîm tefsiri, Hz. Peygamber ile başlamış günümüze kadar devam edegelmiştir. Hz. Peygamber’in (sav) vefatından sonra ayetlerin farklı yorumlanışı, hilâfet/imâmet meselesi hakkındaki tartışmalar ve ilmî meseleler farklı mezheplerin ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Bunlardan biri de yedinci yüzyılda oluşmaya başlayan Şî’a-İsnâ Aşeriyye’dir. Şî’a-İmâmiyye akidesini, Kur’ân’a onaylatmaya çalışmıştır. Tabâtabâî (1904-1981) İsnâ Aşeriyye mezhebine mensup bir âlimdir. Tabâtabâî, bir filozof olmasının yanı sıra, Şî’î geleneği temsil eden çağdaş bir müfessirdir. On dört asırlık Şî’a geleneği ile İslâmî bilimler ve modern bilimleri; kelâm, fıkıh, tasavvuf vb. ile felsefe, tarih, psikoloji, sosyolojiyi vb. bir araya getirmeyi tahlil-terkipteki yüksek muvaffakiyetiyle başarmış, farklı düşünce ve yaklaşımlar arasında köprüler kurabilmiştir. el-Mîzân, derleme bir tefsir değil, kendine has özellikleri bulunan özgün bir eserdir. Tefsiri, birçok ilim dalında açıklamalar yapması sebebiyle ansiklopedik özellik taşıyan bir tefsirdir. el-Mîzân’ın en önemli özelliği Kur’ân’ı Kur’ân ile tefsir etmesidir. Tabâtabâî’ye göre bu özellik, tefsirde başvurulacak ilk yoldur. Kur’ân, hadislerle tefsir edilirken hadisler sahabilerden değil, Ehl-i Beyt imamlarından alınmalıdır. el-Mîzân’da İmâmiyye-İsnâ Aşeriyye inanç esaslarını savunan Tabâtabâî, tefsirinde bazı ayetleri siyak-sibakından kopararak Ehl-i Beyt’le alakalandırmıştır. Kur’ân’ı tefsir ederken akidesini özellikle de imâmeti Kur’ân’a onaylatma yoluna gitmiştir. Tabâtabâî, tefsirinde Sünnî kaynakları kullanmış, Sünnî âlimleri de sıklıkla tenkit etmiştir. Müfessirin Kur’ân anlayışını yaşadığı coğrafya, ailesi, ilmî kişiliği, filozofluğu, mezhebi, sünnet anlayışı etkilemiştir. Müfessir, özgün bir Kur’ân anlayışına sahiptir. Ona göre Kur’ân daimidir, evrenseldir, insan hayatının tümünü kuşatır, nübüvvet senedidir, diğer ilimlerle ilişkilidir, tahrif edilmemiştir.