Yıl 2020, Cilt 3 , Sayı 2, Sayfalar 1 - 12 2020-12-31

Tabâtabâî’nin Kur’ân Anlayışı
Tabâtabâî’s Perception of Quran

Hatice ERKOÇ [1]


Makalemizde Tabâtabâî’nin Kur’ân anlayışını inceleyeceğiz. Kur’ân-ı Kerîm tefsiri, Hz. Peygamber ile başlamış günümüze kadar devam edegelmiştir. Hz. Peygamber’in (sav) vefatından sonra ayetlerin farklı yorumlanışı, hilâfet/imâmet meselesi hakkındaki tartışmalar ve ilmî meseleler farklı mezheplerin ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Bunlardan biri de yedinci yüzyılda oluşmaya başlayan Şî’a-İsnâ Aşeriyye’dir. Şî’a-İmâmiyye akidesini, Kur’ân’a onaylatmaya çalışmıştır. Tabâtabâî (1904-1981) İsnâ Aşeriyye mezhebine mensup bir âlimdir. Tabâtabâî, bir filozof olmasının yanı sıra, Şî’î geleneği temsil eden çağdaş bir müfessirdir. On dört asırlık Şî’a geleneği ile İslâmî bilimler ve modern bilimleri; kelâm, fıkıh, tasavvuf vb. ile felsefe, tarih, psikoloji, sosyolojiyi vb. bir araya getirmeyi tahlil-terkipteki yüksek muvaffakiyetiyle başarmış, farklı düşünce ve yaklaşımlar arasında köprüler kurabilmiştir. el-Mîzân, derleme bir tefsir değil, kendine has özellikleri bulunan özgün bir eserdir. Tefsiri, birçok ilim dalında açıklamalar yapması sebebiyle ansiklopedik özellik taşıyan bir tefsirdir. el-Mîzân’ın en önemli özelliği Kur’ân’ı Kur’ân ile tefsir etmesidir. Tabâtabâî’ye göre bu özellik, tefsirde başvurulacak ilk yoldur. Kur’ân, hadislerle tefsir edilirken hadisler sahabilerden değil, Ehl-i Beyt imamlarından alınmalıdır. el-Mîzân’da İmâmiyye-İsnâ Aşeriyye inanç esaslarını savunan Tabâtabâî, tefsirinde bazı ayetleri siyak-sibakından kopararak Ehl-i Beyt’le alakalandırmıştır. Kur’ân’ı tefsir ederken akidesini özellikle de imâmeti Kur’ân’a onaylatma yoluna gitmiştir. Tabâtabâî, tefsirinde Sünnî kaynakları kullanmış, Sünnî âlimleri de sıklıkla tenkit etmiştir. Müfessirin Kur’ân anlayışını yaşadığı coğrafya, ailesi, ilmî kişiliği, filozofluğu, mezhebi, sünnet anlayışı etkilemiştir. Müfessir, özgün bir Kur’ân anlayışına sahiptir. Ona göre Kur’ân daimidir, evrenseldir, insan hayatının tümünü kuşatır, nübüvvet senedidir, diğer ilimlerle ilişkilidir, tahrif edilmemiştir.
In our article, we will examine Tabâtabâî’s understanding of the Quran. The tafsir of the Quran started with the Prophet Muhammed and has continued until today. After the death of Hz. Prophet (saw) different interpretations of the ayat and discussions on the issue of caliphate/imamat and scientific issues led to the emergence of different sects. One of those sects is İsna Aşeriyye which started to form in the seventh century. The Shia-İmamiyye tried to have its creed approved by the Quran. Tabâtabâî (1904-1981) is a scholar belonging to İsnâ Aşeriyya. Tabâtabâî is a contemporary commentator representing the Shiite tradition as well as being a philosopher. In his tafsir he succeeded in bringing Islamic Sciences Kalam, Fiqh, Sufism, etc. and Modern Sciences Philosophy, Sociology, History, Psychology together with fourteen centuries old Shia tradition and he was able to build bridges between different thoughts and approaches. al-Mîzân is not a compilation exegesis, but an original work with all its features. His Tafsir is an encyclopaedic tafsir because of making explanations in many science fields. The most important feature of “al-Mîzân” is that it interprets the Quran with the Quran. According to Tabâtabâî this feature is the first way to be used in tafsir. He claims that while interpreting the Quran with hadiths, the hadiths should be taken from the imams of the Ahl al-Bayt, not from the sahabe. Tabâtabâî who defended Imamiyya-İsnâ Aşeriyye belief principles in al-Mîzân correlated some ayat in his exegesis with Ehlibeyt removing them from his siyak-sibak. He tried to get his religious faith and especially imamate approved by the Quran. The mufessir used the Sunni sources and frequently criticized the Sunni scholars. Mufessir’s conception of the Quran influenced the geography in which he lived, his family, his scientific personality, his philosophy, his sect and his understanding of Sunnah. The mufessir has a unique understanding of the Quran. According to him, the Quran is permanent, universal, encompasses all the human life, is a deed of prophethood, is associated with other sciences and has not been defaced.
  • Albayrak, Halis, Mübhematu’l-Kurân İlmi ve Kur’ân Tefsirindeki Yeri, AÜİF Dergisi, sayı: 32, 1992.
  • Apaydın, Yasin, Muhammed Hüseyin Tabâtabâî’de Varlık Kavramı, İstanbul, 2010.
  • Aydın, Salih, Tabatabâî’de Felsefî ve Mantıkî Kavramların Tasavvurât Temelli Ayrımı Tabatabâî’nin Ma’kûlât Kuramı, Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Sayı: 43, Erzurum 2015.Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, IV (2004), sayı: 3, s. 127.
  • Erkoç, Hatice, Tabâtabâî’nin Kur’ân’ı Tefsir Yöntemi, doktora tezi, Ankara 2020.
  • el-Evsî, Ali, et- Tabâtabâî ve menhecühü fî tefsirihî el-Mizân, Müâveniyyetü’r-Riâseti li’l-Alâkâti’d-Düveliyyeti fî Münezzameti’l-E’lami’l-İslâmiyyi, Tahran, 1985. Habibov, Aslan, İlk Dönem Şiî Tefsir Anlayışı, doktora tezi, Ankara 2007.
  • Kohlberg, Etan, İmamiyye’den İsna Aşeriyye’ye, çev., Cemil Hakyemez, Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi V (2005), Sayı: 3.
  • el-Kummî, Şeyh Sâdûk, Muhammed b. Ali b. Babeveyh, Risalet’ül-itikadat’il-İmamiyye (Şiî İmamiyyenin İnanç Esasları),, çev. E. Ruhi Fığlalı, Ankara 1978).
  • Serinsu, Ahmet Nedim, Tefsir Tarihi Atlası ve Uygulama Haritaları, Grafiker Yayınları, Ankara 2019.
  • Tabâtabâî, Allâme Seyyid Muhammed Hüseyin, el-Mîzân fî tefsiri’l-Kur’ân, Tashih eden, Faziletli Şeyh Hüseyin el-E’lemî, Müessesetü’l-E’lemiyyi li’l-Metbûât, Lübnan/ Beyrut 1997.
  • Tabâtabâî Muhammed Hüseyin, el-Mîzân fî tefsiri’l-Kur’ân, çev. Vahdettin İnce vd., Kevser Yayınları, İstanbul 1996.
  • Tabâtabâî, Hayâtî, Mekâlâtün te’sisiyyetün fi’l-fikri’l-İslâmî (Basım yeri ve yılı yok.)
  • Tabâtabâî, İslâm’da Kur’ân, çev. Bahri Akyol, İslâmî Kültür ve İlişkiler Merkezi Tercüme ve Yayın Müdürlüğü, 1997.
  • Tabâtabâî, Muhammed Hüseyin, İslâm’da Kur’ân, trc. Ahmet Erdinç, Bir Yayıncılık, İstanbul 1988.
  • Tabâtabâî, İslâm’da Şî’a, http://nehculbelaga. tripod.com/İslâm’da-sia/ İslâmdasiason.htm, 2019.
  • Allâme Tabâtabâî ve Henry Corbin, Söyleşiler, çev., İsmail Bendiderya, İnsan Yayınları, İstanbul 1996.
  • Tahrânî, Muhammed Hüseyin, el-Allâme et-TabâtabâîeEdvâün alâ hayâtihî ve sîratihî (Basım yeri ve yılı yok.)
  • et-Tihrânî, Muhammed el-Hüseyin el-Hüseynî, eş-Şemsü’s-sâti’a, trc. Abbas Nureddin-Abdürrahim Mübarek, İran, 2008.
  • Rufâî, Abdü’l-Cebbar, Tetavvürü’d-dersi’l-felsefî fi’l-havzeti’l-ılmiyye.
  • Simaye Mihr der Ainiye Tesvir, (The Limunary in the Eyes of Pictures), yazar, tarih, sayfa, basım yeri yok.
  • Şen, Ziya, Reşid Rıza ve Tabatabâî’nin Tefsirlerindeki Mukaddimelerinin Karşılaştırılması, DEÜİFD, XXIX/2009.
  • Tayeh, İbrahim Muhan, Muhammed Huseyin Tabâtabâî… Edvâü ale’s-Sîrati’z-Zâtiyye ve’l-Ilmiyye;e:///C:/Users /bil/Desktop/ Tabatabai/ arapça%20makale /الطبـاطبـائي%20...%20أضــواء %20علــى%20السيـزة %20الذاتيــت%20والعلميــت.pdf, 2017.
  • Zerkeşî, el-Burhân. Ayetullah Cevâdî Amulî, Allâme Tabatabaî ve Tefsirdeki Metodu, http://nehculbelaga.tripod. comehlibeyt @myiris. com/2020.
  • http://www.fikritakip. com/news. asp?pg=1&yazi= 2872, 2008.https:// İslâmkütüphanesi.com/turcekitap/online/EhlibeytMesaji4/4-Tabatabainin-tefsir-Metodu.htm/Ayetullah M. Hüseyin Hüseyni, Allâme Tabatabaî (2), 2019.
Birincil Dil tr
Konular Din Bilimi
Bölüm Research Article
Yazarlar

Orcid: 0000-0003-0803-1656
Yazar: Hatice ERKOÇ (Sorumlu Yazar)
Kurum: Social Sciences Project School
Ülke: Turkey


Tarihler

Başvuru Tarihi : 25 Ağustos 2020
Kabul Tarihi : 14 Eylül 2020
Yayımlanma Tarihi : 31 Aralık 2020

APA Erkoç, H . (2020). Tabâtabâî’nin Kur’ân Anlayışı . Turkish Research Journal of Academic Social Science , 3 (2) , 1-12 . Retrieved from http://www.turkishsocialscience.com/tr/pub/issue/57529/816787