Research Article

Dünya-Sistem Analizi ve Bölge Çalışmalarının Diyalektiği: Merkez, Çevre ve Yarı-Çevre Kategorilerinin Yeniden Değerlendirilmesi

Volume: 9 Number: 2 August 20, 2026
EN TR

Dünya-Sistem Analizi ve Bölge Çalışmalarının Diyalektiği: Merkez, Çevre ve Yarı-Çevre Kategorilerinin Yeniden Değerlendirilmesi

Abstract

Bu makale, Immanuel Wallerstein tarafından geliştirilen Dünya-Sistem Analizi’nin makro-yapısal mantığı ile Bölge Çalışmaları’nın mikro-bağlamsal derinliği arasındaki görünürdeki epistemolojik karşıtlığı incelemektedir. Bu iki yaklaşım arasındaki gerilimin, küresel düzeni yalnızca evrenselleştirici ya da tikelci bir mercekle analiz etmenin sınırlarını ortaya koyan üretken bir diyalektik olduğu savunulmaktadır. Makale, Wallerstein’ın merkez, çevre ve yarı-çevre kategorilerini statik coğrafi kaderler olarak değil hem küresel yapılar hem de yerel faillik tarafından şekillendirilen dinamik ilişkisel süreçler olarak ele alan bir sentezin gerekliliğini öne sürmektedir. Bu sentezlenmiş çerçeve, Türkiye ve Çin’in çağdaş konumlarını analiz etmek için kullanılmaktadır. Türkiye örneği, yarı-çevre kategorisinin yapısal baskılar ile stratejik manevralar arasındaki çelişkili bir alan olduğunu göstermektedir. Çin’in yükselişi ise, Dünya-Sistem Analizi’nin hiyerarşik yapısının esnekliğini ve sınırlarını sorgulamakta, bir bölgenin dünya-sistemindeki konumunu değiştirmede devletin kritik rolünü ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, 21. yüzyılın karmaşık küresel dinamiklerini anlamanın, yapı ve fail, evrensel ve tikel arasındaki bu diyalektik gerilimi sürdüren analitik çerçeveler geliştirmekten geçtiği iddia edilmektedir.

Keywords

References

  1. Ahiakpor, James C. W. (1985). The Success and Failure of Dependency Theory: The Experience of Ghana. International Organization. 39 (3), 535–552.
  2. Ahram, A. I. (2011). The theory and method of comparative area studies. Qualitative Research, 11(1), 69–90. https://doi.org/10.1177/1468794110385297
  3. Alpermann, B. (2023). China’s peripheries: The cases of Tibet and Xinjiang. Open Research Europe, 3, 86. https://doi.org/10.12688/openreseurope.16039.1
  4. Amako, S. (2017). Methods for area studies and contemporary China study. Journal of Contemporary East Asia Studies, 6(1), 2–28. https://doi.org/10.1080/24761028.2017.1312753
  5. Arnold, C., & Naseemullah, A. (2024). Seeking autonomy in the semi-periphery: Neomercantilism and diversification in Turkey. Studies in Comparative International Development, 59, 665–689. https://doi.org/10.1007/s12116-024-09435-1
  6. Arrighi, G. (1998). Capitalism and the modern world-system: Rethinking the nondebates of the 1970s. Review (Fernand Braudel Center), 21(1), 113–129.
  7. Au, L. Y. (2019). China's rise as a world power. International Socialist Review, (112). https://isreview.org/issue/112/chinas-rise-world-power/index.html (Erişim Tarihi: 16.02.2025).
  8. Aurell i Cardona, J. (2006). Autobiographical texts as historiographical sources: Rereading Fernand Braudel and Annie Kriegel. Biography, 29(3), 425–445.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Political Science (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

August 20, 2026

Submission Date

January 11, 2026

Acceptance Date

July 2, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 9 Number: 2

APA
Kiriktaş, A. (2026). Dünya-Sistem Analizi ve Bölge Çalışmalarının Diyalektiği: Merkez, Çevre ve Yarı-Çevre Kategorilerinin Yeniden Değerlendirilmesi. Turkish Research Journal of Academic Social Science, 9(2), 83-95. https://doi.org/10.59372/turajas.1861425
AMA
1.Kiriktaş A. Dünya-Sistem Analizi ve Bölge Çalışmalarının Diyalektiği: Merkez, Çevre ve Yarı-Çevre Kategorilerinin Yeniden Değerlendirilmesi. TURAJAS. 2026;9(2):83-95. doi:10.59372/turajas.1861425
Chicago
Kiriktaş, Ali. 2026. “Dünya-Sistem Analizi Ve Bölge Çalışmalarının Diyalektiği: Merkez, Çevre Ve Yarı-Çevre Kategorilerinin Yeniden Değerlendirilmesi”. Turkish Research Journal of Academic Social Science 9 (2): 83-95. https://doi.org/10.59372/turajas.1861425.
EndNote
Kiriktaş A (August 1, 2026) Dünya-Sistem Analizi ve Bölge Çalışmalarının Diyalektiği: Merkez, Çevre ve Yarı-Çevre Kategorilerinin Yeniden Değerlendirilmesi. Turkish Research Journal of Academic Social Science 9 2 83–95.
IEEE
[1]A. Kiriktaş, “Dünya-Sistem Analizi ve Bölge Çalışmalarının Diyalektiği: Merkez, Çevre ve Yarı-Çevre Kategorilerinin Yeniden Değerlendirilmesi”, TURAJAS, vol. 9, no. 2, pp. 83–95, Aug. 2026, doi: 10.59372/turajas.1861425.
ISNAD
Kiriktaş, Ali. “Dünya-Sistem Analizi Ve Bölge Çalışmalarının Diyalektiği: Merkez, Çevre Ve Yarı-Çevre Kategorilerinin Yeniden Değerlendirilmesi”. Turkish Research Journal of Academic Social Science 9/2 (August 1, 2026): 83-95. https://doi.org/10.59372/turajas.1861425.
JAMA
1.Kiriktaş A. Dünya-Sistem Analizi ve Bölge Çalışmalarının Diyalektiği: Merkez, Çevre ve Yarı-Çevre Kategorilerinin Yeniden Değerlendirilmesi. TURAJAS. 2026;9:83–95.
MLA
Kiriktaş, Ali. “Dünya-Sistem Analizi Ve Bölge Çalışmalarının Diyalektiği: Merkez, Çevre Ve Yarı-Çevre Kategorilerinin Yeniden Değerlendirilmesi”. Turkish Research Journal of Academic Social Science, vol. 9, no. 2, Aug. 2026, pp. 83-95, doi:10.59372/turajas.1861425.
Vancouver
1.Ali Kiriktaş. Dünya-Sistem Analizi ve Bölge Çalışmalarının Diyalektiği: Merkez, Çevre ve Yarı-Çevre Kategorilerinin Yeniden Değerlendirilmesi. TURAJAS. 2026 Aug. 1;9(2):83-95. doi:10.59372/turajas.1861425

ISSN: 2667-4491

Dear Authors,
According to the February 25, 2020 dated ULAKBIM decision, all kinds of researches conducted with qualitative or quantitative approaches that require data collection from participants using survey, interview, focus group study, observation, experiment, interview techniques, and the use of humans and animals (including materials/data) for experimental or other scientific purposes require an Ethics Committee certificate.

The ethics committee approvals obtained in accordance with the “publication policy” of the articles submitted to the Turkish Academic Social Sciences Research Journal must be specified in the METHOD section of the article and uploaded to the system. Publications with plagiarism report over 20% and studies without ethics committee approval will not be evaluated for publication in our journal.
Thank you for your attention and understanding.

20120

This work is licensed under Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License 

20119