Araştırma Makalesi

Dünya-Sistem Analizi ve Bölge Çalışmalarının Diyalektiği: Merkez, Çevre ve Yarı-Çevre Kategorilerinin Yeniden Değerlendirilmesi

Cilt: 9 Sayı: 2 20 Ağustos 2026
PDF İndir
EN TR

Dünya-Sistem Analizi ve Bölge Çalışmalarının Diyalektiği: Merkez, Çevre ve Yarı-Çevre Kategorilerinin Yeniden Değerlendirilmesi

Öz

Bu makale, Immanuel Wallerstein tarafından geliştirilen Dünya-Sistem Analizi’nin makro-yapısal mantığı ile Bölge Çalışmaları’nın mikro-bağlamsal derinliği arasındaki görünürdeki epistemolojik karşıtlığı incelemektedir. Bu iki yaklaşım arasındaki gerilimin, küresel düzeni yalnızca evrenselleştirici ya da tikelci bir mercekle analiz etmenin sınırlarını ortaya koyan üretken bir diyalektik olduğu savunulmaktadır. Makale, Wallerstein’ın merkez, çevre ve yarı-çevre kategorilerini statik coğrafi kaderler olarak değil hem küresel yapılar hem de yerel faillik tarafından şekillendirilen dinamik ilişkisel süreçler olarak ele alan bir sentezin gerekliliğini öne sürmektedir. Bu sentezlenmiş çerçeve, Türkiye ve Çin’in çağdaş konumlarını analiz etmek için kullanılmaktadır. Türkiye örneği, yarı-çevre kategorisinin yapısal baskılar ile stratejik manevralar arasındaki çelişkili bir alan olduğunu göstermektedir. Çin’in yükselişi ise, Dünya-Sistem Analizi’nin hiyerarşik yapısının esnekliğini ve sınırlarını sorgulamakta, bir bölgenin dünya-sistemindeki konumunu değiştirmede devletin kritik rolünü ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, 21. yüzyılın karmaşık küresel dinamiklerini anlamanın, yapı ve fail, evrensel ve tikel arasındaki bu diyalektik gerilimi sürdüren analitik çerçeveler geliştirmekten geçtiği iddia edilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ahiakpor, James C. W. (1985). The Success and Failure of Dependency Theory: The Experience of Ghana. International Organization. 39 (3), 535–552.
  2. Ahram, A. I. (2011). The theory and method of comparative area studies. Qualitative Research, 11(1), 69–90. https://doi.org/10.1177/1468794110385297
  3. Alpermann, B. (2023). China’s peripheries: The cases of Tibet and Xinjiang. Open Research Europe, 3, 86. https://doi.org/10.12688/openreseurope.16039.1
  4. Amako, S. (2017). Methods for area studies and contemporary China study. Journal of Contemporary East Asia Studies, 6(1), 2–28. https://doi.org/10.1080/24761028.2017.1312753
  5. Arnold, C., & Naseemullah, A. (2024). Seeking autonomy in the semi-periphery: Neomercantilism and diversification in Turkey. Studies in Comparative International Development, 59, 665–689. https://doi.org/10.1007/s12116-024-09435-1
  6. Arrighi, G. (1998). Capitalism and the modern world-system: Rethinking the nondebates of the 1970s. Review (Fernand Braudel Center), 21(1), 113–129.
  7. Au, L. Y. (2019). China's rise as a world power. International Socialist Review, (112). https://isreview.org/issue/112/chinas-rise-world-power/index.html (Erişim Tarihi: 16.02.2025).
  8. Aurell i Cardona, J. (2006). Autobiographical texts as historiographical sources: Rereading Fernand Braudel and Annie Kriegel. Biography, 29(3), 425–445.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Siyaset Bilimi (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

20 Ağustos 2026

Gönderilme Tarihi

11 Ocak 2026

Kabul Tarihi

2 Temmuz 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 9 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Kiriktaş, A. (2026). Dünya-Sistem Analizi ve Bölge Çalışmalarının Diyalektiği: Merkez, Çevre ve Yarı-Çevre Kategorilerinin Yeniden Değerlendirilmesi. Turkish Research Journal of Academic Social Science, 9(2), 83-95. https://doi.org/10.59372/turajas.1861425
AMA
1.Kiriktaş A. Dünya-Sistem Analizi ve Bölge Çalışmalarının Diyalektiği: Merkez, Çevre ve Yarı-Çevre Kategorilerinin Yeniden Değerlendirilmesi. TURAJAS. 2026;9(2):83-95. doi:10.59372/turajas.1861425
Chicago
Kiriktaş, Ali. 2026. “Dünya-Sistem Analizi ve Bölge Çalışmalarının Diyalektiği: Merkez, Çevre ve Yarı-Çevre Kategorilerinin Yeniden Değerlendirilmesi”. Turkish Research Journal of Academic Social Science 9 (2): 83-95. https://doi.org/10.59372/turajas.1861425.
EndNote
Kiriktaş A (01 Ağustos 2026) Dünya-Sistem Analizi ve Bölge Çalışmalarının Diyalektiği: Merkez, Çevre ve Yarı-Çevre Kategorilerinin Yeniden Değerlendirilmesi. Turkish Research Journal of Academic Social Science 9 2 83–95.
IEEE
[1]A. Kiriktaş, “Dünya-Sistem Analizi ve Bölge Çalışmalarının Diyalektiği: Merkez, Çevre ve Yarı-Çevre Kategorilerinin Yeniden Değerlendirilmesi”, TURAJAS, c. 9, sy 2, ss. 83–95, Ağu. 2026, doi: 10.59372/turajas.1861425.
ISNAD
Kiriktaş, Ali. “Dünya-Sistem Analizi ve Bölge Çalışmalarının Diyalektiği: Merkez, Çevre ve Yarı-Çevre Kategorilerinin Yeniden Değerlendirilmesi”. Turkish Research Journal of Academic Social Science 9/2 (01 Ağustos 2026): 83-95. https://doi.org/10.59372/turajas.1861425.
JAMA
1.Kiriktaş A. Dünya-Sistem Analizi ve Bölge Çalışmalarının Diyalektiği: Merkez, Çevre ve Yarı-Çevre Kategorilerinin Yeniden Değerlendirilmesi. TURAJAS. 2026;9:83–95.
MLA
Kiriktaş, Ali. “Dünya-Sistem Analizi ve Bölge Çalışmalarının Diyalektiği: Merkez, Çevre ve Yarı-Çevre Kategorilerinin Yeniden Değerlendirilmesi”. Turkish Research Journal of Academic Social Science, c. 9, sy 2, Ağustos 2026, ss. 83-95, doi:10.59372/turajas.1861425.
Vancouver
1.Ali Kiriktaş. Dünya-Sistem Analizi ve Bölge Çalışmalarının Diyalektiği: Merkez, Çevre ve Yarı-Çevre Kategorilerinin Yeniden Değerlendirilmesi. TURAJAS. 01 Ağustos 2026;9(2):83-95. doi:10.59372/turajas.1861425

ISSN: 2667-4491

20120

Bu ürün Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Licence tarafından lisanslanmıştır.

20119