Mef‘Uller Ve Münâdânın Amili Konusunda Basra Ve Kûfe Nahiv Ekolleri Arasındaki Nahiv İhtilafları

Nahiv ilmi öğrenilmeden bu dinî metinlerdeki mesajları doğru bir şekilde anlamak ve eksiksiz bir şekilde aktarmak mümkün değildir. Bunun için eskiden beri eğitim müesseselerinde alet ilmi olarak nitelendirilen nahiv ilmi dersleri öncelikle verilmiş olup söz konusu ilmin kurallarına vakıf olunduktan sonra, amaç olan diğer İslamî ilimlerin dersleri verilmeye başlanmıştır. Nahiv ilmi, kelimelerin i‘rab hallerini inceleyen önemli bir ilimdir. Kişi, bu ilim vasıtasıyla cümle içerisinde bulunan kelimelerin hangi i‘rab konumuna sahip olduğunu bilmekte ve dolayısıyla fail, mef‘ûl, temyiz vb. ögelerin anlamlarını kavramakta ve eksiksiz bir şekilde aktarmaktadır. Nahiv âlimleri, nahiv ilminin konusu olan i‘rab olgusunu mülahaza etmişler ve bu olgunun, cümlenin bazı cüzlerinin bazı cüzlerine tesir etmesi neticesinde meydana geldiğini ifade etmişlerdir. Onlar tesir eden kelimeyi amil, müteessir olan kelimeyi ma‘mûl ve meydana gelen i‘rab olgusunu da amel kavramlarıyla ifade etmişlerdir. Nahiv ilminin konularına baktığımızda onun, genel olarak merfû‘ât, mansûbât ve mecrûrât olarak üç bölüme ayrıldığını, her üç bölümde de farklı durumları ve birbiriyle olan münasebetleri sebebiyle müstakil bir şekilde ele alınıp tahlil (çözümleme) ve mukayeseye ihtiyaç duyan öğeler bulunduğunu görüyoruz. Bu çalışmada mansûbât bölümünün aslını teşkil eden mef‘ûller ve bu öğeyle yakın münasebet içinde olan münâdâ öğesinin amili konusunda Basra ve Kûfe nahiv ekolleri arasında cereyan eden ihtilaflar ele alınıp tahlil etmeye ve sonrasında bu iki ekolün konu hakkındaki görüşleri arasındaki benzerlik ve farklılıkları ortaya koymak suretiyle bir karşılaştırma yapmaya çalışılmıştır.

It is not possible to understand the messages in these religious writings correctly and convey them completely without learning the science of grammar. For this reason, the lessons of the science of nahw, which has been described as the science of tools in educational institutions since ancient times, have been given first, and after the rules of the science in question have been mastered, the lessons of other Islamic sciences, which are the purpose, have started to be given. The science of Nahw is an important science that analyses the i'rab states of words. Through this science, the person knows which i'rab position the words in the sentence have, and therefore, he comprehends the meanings of the elements such as agent, mef'ūl, appeal, etc. and conveys them in a complete way. For example, without knowing whether a word in a sentence is a mef'ūl or an agent, it is not possible to know according to which one the meaning will be expressed. Scholars of grammar have considered the phenomenon of i'rab, which is the subject of the science of grammar, and have stated that this phenomenon occurs as a result of the influence of some parts of the sentence on some parts of the sentence. Therefore, they expressed the influencing word as amil, the affected word as ma'mūl, and the phenomenon of i'rab as amel. When we look at the subjects of the science of Nahw, we see that it is generally divided into three sections as merfū'āt, mansūbāt and majrūrūrāt, and in each of these three sections there are elements that need to be handled separately and analysed and compared because of their different situations and relations with each other. In this study, we have tried to discuss and analyse the disputes between the Basra and Kufa schools of grammar about the maf'ūls, which constitute the essence of the mansūbāt section, and the amil of the munādā element, which is closely related to this element, and then to make a comparison by revealing the similarities and differences between the views of these two schools on the subject.