İslami Bağlılık ve İsraf Anlayışının Tüketici Davranışlarına Etkisi: Yozgat İli Örneği

Consumption has always been a part of people’s lives throughout history. Although consumption, which is defined as a simple method for people to sustain their lives, emerged in the sense of meeting people’s needs, modern consumption has taken this situation to different points. The system that constantly encourages the culture of consumption also makes people consume. In the modern consumption culture that is “consumer-oriented”, cultural values and religious beliefs affect the consumption structures that individuals have during the purchasing process. Islamic loyalty has an important place in shaping people’s lives. From this point of view, it has become very important to conduct studies on consumers with Islamic loyalty. In Islam, instead of extremism, there is contentment and gratitude. The concepts of consumption and Islamic loyalty are opposite concepts in terms of their meanings. However, people with Islamic loyalty, referred to as the Conservative segment, and modern consumption culture are intertwined. Although the first thing that comes to mind in the halal sector is food products, this market has now developed considerably beyond the food sector, covering health products, cleaning materials, cosmetic products and medical devices as well as service sectors such as marketing, packaging, logistics, branding, finance and tourism. Consuming more than necessary is considered wasteful according to Islam and is not considered appropriate. In Islam, the situation that needs to be considered is to consume in accordance with the purpose. The contradiction between the increasing understanding of consumption and Islamic commitment is increasing day by day. A person who consumes excessively can never be satisfied and desires more consumption. However, Islam has determined what is halal and haram in every subject and has drawn the way for the extent to which natural resources should be consumed. In this study, an answer was sought to the question of how religious values affecting the concept of consumption shape the individual's consumption patterns, and it is aimed to reveal how consumers behave within the framework of their demographic characteristics, especially according to the level of Islamic commitment. The effect of the concept of waste on consumption and, naturally, on the economy are also examined. The research was carried out on a sample selected in Yozgat province. Data were obtained and evaluations were made through focus group studies, which are among the qualitative research methods.

Tüketim, tarihin her döneminde kişilerin hayatlarında yer almıştır. İnsanların hayatlarını idame ettirebilmesinin basit bir yöntemi şeklinde tanımlanan tüketim, kişilerin ihtiyaçlarının karşılanması anlamıyla ortaya çıkmışsa da modern tüketim bu durumu farklı noktalara taşımıştır. Tüketim kültürünü, sürekli bir şekilde teşvik eden sistem, adeta tüketmeyi de tükettirmektedir. “Tüketici odaklı” olan modern tüketim kültüründe, kültürel değerler ve dini inanışlar, satın alma sürecinde bireylerin sahip olduğu tüketim yapılarına etki etmektedir. İslami bağlılık, kişilerin hayatlarının şekillenmesinde önemli bir yere sahiptir. Bu noktadan bakıldığında İslami bağlılığı olan tüketiciler üzerinde incelemeler yapılması oldukça önemli bir hal almıştır. İslam dininde aşırılık yerine kanaat etmek, şükretmek vardır. Tüketim ve İslami bağlılık kavramları anlamları açısından birbirlerine zıt kavramlardır. Ancak Muhafazakâr kesim olarak ifade edilen İslami bağlılığa sahip insanlar ile modern tüketim kültürü iç içe geçmiş bir haldedir. Helal sektöründe ilk akla gelen gıda ürünleri olsa da artık bu pazar gıda sektörünün çok daha ötesinde sağlık ürünleri, temizlik malzemeleri, kozmetik ürünler ve tıbbi cihazların yanında pazarlama, paketleme, lojistik, markalaşma, finans, turizm gibi hizmet sektörünü kapsayarak oldukça gelişme göstermiştir. Gerekenden fazla tüketim yapmak İslam dinine göre israftır ve uygun görülmemektedir. İslam dininde dikkat edilmesi gereken durum maksadına uygun tüketim yapmaktır. Günümüzde artarak devam eden tüketim anlayışı ile İslami bağlılık arasında zıtlık gün geçtikçe artmaktadır. Aşırı tüketen insan, asla tatmin olamayarak tüketimi daha çok arzulamaktadır. Oysa İslam dini her konuda neyin helal neyi haram olduğunu belirlemiş doğal kaynakların ne derecede tüketilmesi gerektiğinin yolunu çizmiştir. Yapılan bu çalışmada, Tüketim olgusuna etki eden dini değerler, bireyin tüketim kalıplarını ne yönde şekillendirirler sorusuna cevap aramaya çalışılmış, özellikle İslami bağlılık düzeyine göre tüketicilerin sahip oldukları demografik özellikler çerçevesinde nasıl davrandıklarını ortaya koymak amaçlamaktadır. İsraf anlayışının, tüketime etkisi ve doğal olarak ekonomiye etkisi ayrıca irdelenmektedir. Araştırma Yozgat ilinde seçilen örneklem üzerinden gerçekleştirilmiştir. Nitel araştırma yöntemlerinden, odak grup çalışmaları ile veriler elde edilip değerlendirmeler yapılmıştır.