Türkiye'nin Ekonomik Performansı ve Küresel Barış Performansının Karşılaştırmalı Analizi: Entropi-MAXC Tabanlı ALPAS Modeli

Şeyda Ünver; Yusuf Kahreman

doi:10.59372/turajas.1943327

EN TR

Comparative Analysis of Türkiye's Economic Performance and Global Peace Performance

Öz

This study, based on the approach that macroeconomic stability should be assessed not only through economic indicators but also in conjunction with global peace indicators, conducts a comparative analysis of Turkey’s economic performance and global peace performance for the period 2008–2024. In this context, an integrated MCDM (Multi-Criteria Decision Making) model incorporating the Entropy, MAXC and ALPAS methods is proposed. Within the model, criterion weights were determined using the Entropy and MAXC (MAXimum of Criterion) methods and combined using a linear common weighting approach. The final performance rankings were obtained using the ALPAS (ALternative Prioritization and Assessment System) method. The findings indicate that, in terms of economic performance, exchange rate, inflation and unemployment rate are the criteria with the highest weights, whilst in terms of global peace performance, the external and internal conflicts entered into the model are shown to have the highest level of importance. According to the analysis results, Turkey’s economic performance peaked in 2014, whilst the lowest performance was observed in 2015. In terms of global peace performance, 2008 was identified as the best year and 2022 as the weakest. It was noted that both performance indicators declined, particularly in the period following 2020. The findings reveal that deteriorations in global peace levels have increased economic fragility. In this context, it is recommended that price stability be ensured and strategies that mitigate risks in foreign policy be adopted to achieve sustainable growth.

Anahtar Kelimeler

Türkiye'nin Ekonomik Performansı ve Küresel Barış Performansının Karşılaştırmalı Analizi: Entropi-MAXC Tabanlı ALPAS Modeli

Öz

Bu çalışma, makroekonomik istikrarın yalnızca ekonomik göstergelerle değil, küresel barış göstergeleriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiği yaklaşımından hareketle, Türkiye’nin 2008–2024 dönemine ait ekonomik performansı ile küresel barış performansını karşılaştırmalı olarak analiz etmektedir. Bu doğrultuda, Entropi, MAXC ve ALPAS yöntemlerini entegre eden bütünleşik bir ÇKKV (Çok Kriterli Karar Verme) modeli önerilmektedir. Model kapsamında kriter ağırlıkları Entropi ve MAXC (MAXimum of Criterion) yöntemleriyle belirlenmiş ve doğrusal ortak ağırlıklandırma yaklaşımıyla birleştirilmiştir. Nihai performans sıralamaları ise ALPAS (ALternative Prioritization and Assessment System) yöntemi aracılığıyla elde edilmiştir. Bulgular, ekonomik performans açısından döviz kuru, enflasyon ve işsizlik oranının en yüksek ağırlığa sahip kriterler olduğu sonucuna ulaşılırken, küresel barış performansı açısından ise girilen dış ve iç çatışmaların en yüksek önem düzeyine sahip olduğunu göstermektedir. Analiz sonuçlarına göre Türkiye’nin ekonomik performansı 2014 yılında en yüksek seviyeye ulaşırken, en düşük performans 2015 yılında gözlemlenmiştir. Küresel barış performansında ise en iyi yıl 2008, en zayıf yıl ise 2022 olarak tespit edilmiştir. Özellikle 2020 sonrası dönemde her iki performans göstergesinin de gerilediği belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, küresel barış düzeyindeki bozulmaların ekonomik kırılganlığı artırdığını ortaya koymaktadır. Bu çerçevede, sürdürülebilir büyüme için fiyat istikrarının sağlanması ve dış politikada riskleri azaltan stratejilerin benimsenmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Öz

Kaynakça

Acemoglu, D., & Robinson, J. (2012). Why Nations Fail BBVA Lecture. MIT: 1-47.
Akandere, G., & Zerenler, M. (2022). Doğu Avrupa Ülkelerinin Çevresel ve Ekonomik Performansının Bütünleşik CRITIC-TOPSIS Yöntemiyle Değerlendirilmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi,25 (25. Yıl Özel Sayısı), 524-535.
Al, İ., & Demirel, S. K. (2022). Mehmet Akif Ersoy University Türkiye'nin Makroekonomik Performansının TOPSIS Yöntemiyle Değerlendirilmesi: 2002-2019 Dönemi. Journal of Economics and Administrative Sciences Faculty,9(1), 202-222.
Altıntaş, F. F. (2023). Barış Performanslarının Lopcow Tabanlı Wısp Yöntemi İle Analizi: G7 Ülkeleri Örneği. Fenerbahçe Üniversitesi Sosyal Bilimleri Dergisi, 3(2), 215-241.
Assane, D., & Grammy, A. (2003). Institutional framework and economic development: international. Applied Economics,35(17), 1811-1817.
Barro, R. J. (1991). Economic Growth in a Cross Section of Countries. The Quarterly Journal of Economics;106(2), 407-443.
Belke, M., Gülcemal, T., & Bosna, J. (2026). Multi-Criteria Performance Assessment Of Beverage Companies Integrating Financial And ESG Indicators: A Hybrid Analytical Framework Economics (Bijeljina), 14(1), 169-191
Blomberg, S., Hess, G. D., & Orphanides, A. (2004). The macroeconomic consequences of terrorism. Journal of Monetary Economics;51(5), 1007-1032.

Butkiewicz, J. L. (2006). Institutional quality and economic growth: Maintenance of the rule of law or democratic institutions, or both? Economic Modelling, 23(4), 648-661.
Chattopadhyay, S., & Bose, S. (2015). Global macroeconomic performance: A comparative study based on composite scores. . Journal of Reviews on Global Economics, (4), 51-68.
Collier, P., & Hoeffler, A. (2004). Greed and grievance in civil war. Oxford Economic Papers;56, 563-595.
Dündar, S. (2025). Performance Evaluation of G7 Countries in Terms of Patent Applications. Black Sea Journal of Engineering and Science, 8(3), 747-756.
Economics, P. I. (2023). Measuring peace in a complex world. Global Peace Index Report.
Fischer, S. (1993). The role of macroeconomic factors in growth. Journal of Monetary Economics ;32, 485-512.
Fodjou, W., Noula, A. G., & Mevamba-Chekem, J. (2021). Economic Resilience in SubSaharan Africa: An Analysis of the Determinants. International Journal of Innovative Science and Research Technology, 6(6), 796-805.
Gates, S., Hegre, H., Nyga˚rd, H. M., & Strand, H. (2012). Development Consequences of Armed Conflict. World Development;40(9), 1713-1722.
Gligorić, Z., Görçün, Ö. F., Gligorić, M., Pamucar, D., Simic, V., & Küçükönder, H. (2024). Evaluating the deep learning software tools for large-scale enterprises using a novel TODIFFA-MCDM framework. Journal of King Saud University-Computer and Information Sciences, 36(5), 102079.
Hokka, C., & Bektaş, S. (2024). Çkkv Yöntemleriyle Makroekonomik Performans Ölçümü:2021-2022 Dönemi D8 Ülkeleri Örneği. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi,33(1), 397-420.
Iyanuoluwa, A. T., Rufus, A. I., & Enyi, E. P. (2020). The Impact of Peace Accounting on Human Capital Development of Sub-Saharan African Countries. The International Journal of Humanities & Social Studies, 8(3), 168-175.
Kahreman, Y. (2025). The Comparison of Türkiye's Economic Performance with Macroeconomic Indicators. Journal of Mehmet Akif Ersoy University Economics and Administrative Sciences Faculty, 12(4), 1334-1357.
Kalaycı, İ. (2011). Afrika’nın Melez Yüzü, ‘MENA’:Makro İktisadi Göstergelere ve Küresel Endekslere Göre ‘Manası’. Avrasya Etüdleri, 40(2), 175-199.
Kete, H., & Karasaç, F. (2022). Covid-19 Sürecinde Avrupa Birliği Ülkeleri ve Türkiye’nin Ekonomik Performanslarının COPRAS Yöntemi ile Değerlendirilmesi. İktisat Politikası Araştırmaları Dergisi,9(2), 373-395.
Knack, S., & Zak, P. J. (2003). Building trust: public policy, interpersonal Trust, and economic development. Supreme court economic review; 10, 91-107.
Kwon, O. Y. (2019). Social Trust and economic development: The case of South Korea. Edward Elgar Publishing.
Li, X., Wang, K., Liu, L., Xin, J., Yang, H., & Gao, C. (2011). Application of the entropy weight and TOPSIS method in safety evaluation of coal mines. Procedia engineering, 26, 2085-2091.
Lyulyov, O., Pimonenko, T., Chen, Y., & Kwilinski, A. (2023). Macroeconomic Stability of the Country:The Nexux of Institutional and Behavioural Dimensions. Economics & Sociology;16(4), 264-288.
Ocampo, J. A. (2008). A broad view of macroeconomic stability. The Washington consensus reconsidered,, 63-94.
Ömürbek, N., Eren, H., & Dağ, O. (2017). ENTROPI-Aras ve ENTROPI-Moosra yöntemleri ile yaşam kalitesi açısından AB ülkelerinin değerlendirilmesi. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10(2), 29-48.
Özdemir, A., Eser, M., & Erol, H. (2018). Küresel Terörizm Ve Yoksulluk İlişkisi. . Social Science Development Journal, 3(12), 434-446.
Phupadtong, A., Chavalparit, O., Suwanteep, K., & Murayama, T. (2023). Municipal emission pathways and economic performance toward net-zero emissions: A case study of Nakhon Ratchasima municipality, Thailand. Journal of Environmental Management, 347, 119098.
Pınar, A., Yıldırım, M., & Erdoğan, S. (2023). COVİD Dönemi ve Sonrası Türkiye Ekonomisinin Performansının CRİTİC, TOPSİS ve MABAC Yöntemleri İle Ölçülmesi . KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi,25(44), 443-449.
Profiroiu, C. M., Profiroiu, A. G., Constantin, D.-L., Nica, I., Delcea, C., & Bris¸cariu, M. R. (2025). Assessing regional economic Performance: Fuzzy multi-criteria decision making and panel regression approach. Socio-Economic Planning Sciences;100, 102245.
Ramanathan, R. (2006). Evaluating the comparative performance of countries of the Middle East and North Africa: A DEA application. Socio-Economic Planning Sciences,40(2), 156-167.
Rodrik, D. (1999). Where Did All the Growth Go? External Shocks, Social Conflict, and Growth Collapses. Journal of Economic Growth;4(4), 385-412.
Samut, P. K. (2024). Türkiye Cumhuriyeti’nin 100 Yılının Ekonomik Değerlendirmesi ve Çok Kriterli Karar Verme ile Ekonomik Performans Analizi . Optimum Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 11(2), 265-286.
Shannon, C. E. (1948). A mathematical theory of communication. The Bell system technical journal, 27(3), 379-423.
Simangan, D., Lee, C. Y., Sharifi, A., C. J., & Kaneko, S. (2022). A Global Analysis of Interactions between Peace and Environmental Sustainability. Earth System Governance, (14), 1-13.
Topal, M. H., & Günay, H. F. (2017). Küresel Kamu Mallari Perspektifinden Küreselleşme, Yoksulluk ve Küresel Barış Arasındakİ İlişki. Global Journal of Economics and Business Studies, 6(11), 57-69.
Ulutaş, A. (2019). ENTROPI ve MABAC yöntemleri ile personel seçimi. OPUS International Journal of Society Researches, 13(19), 1552-1573.
Ulutaş, A., Topal, A., & Ecer, F. (2025). The Alternative Prioritization and Assessment System (ALPAS) method for environmental performance evaluation. Mathematics, 13(20), 3333.
Ünlü, A. D. (2022). Impact of Peace on Gender Equality: The Case of European Union Member States. . Üsküdar University Journal of Social Sciences, (14), 91-108.
Yavuz, S., & Sönmez, A. R. (2023). CRITIC-MABAC VE ENTROPİ-MABAC Yöntemleri İle Finansal Performans Değerlendirmesİ: BIST Kurumsal Yönetim Endeksi Üzerine Bir Araştırma. EKEV Akademi Dergisi, (94), 278-300.
Wang, T. C., & Lee, H. D. (2009). Developing a fuzzy TOPSIS approach based on subjective weights and objective weights. Expert systems with applications, 36(5), 8980-8985.
Wang, Z. (2005). Before the emergence of critical citizens: Economic development and political Trust in China. International Review of Sociology, 15(1), 155-171.
Wu, J., Sun, J., Liang, L., & Zha, Y. (2011). Determination of weights for ultimate cross efficiency using Shannon entropy. Expert Systems with Applications, 38(5), 5162-5165.
Zhang, H., Gu, C. L., Gu, L. W., & Zhang, Y. (2011). The evaluation of tourism destination competitiveness by TOPSIS & information entropy–A case in the Yangtze River Delta of China. Tourism management, 32(2), 443-451.
Zhang, X., Wang, C., Li, E., & Xu, C. (2014). Assessment model of ecoenvironmental vulnerability based on improved entropy weight method. The Scientific World Journal, 2014(1), 797814

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yöneylem

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Şeyda Ünver ^*
0000-0002-2310-4545
Türkiye

Yusuf Kahreman
0000-0001-5968-5081
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

20 Ağustos 2026

Gönderilme Tarihi

3 Mayıs 2026

Kabul Tarihi

15 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 9 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.59372/turajas.1943327

IZ

https://izlik.org/JA34PM86GW

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Ünver, Ş., & Kahreman, Y. (2026). Türkiye’nin Ekonomik Performansı ve Küresel Barış Performansının Karşılaştırmalı Analizi: Entropi-MAXC Tabanlı ALPAS Modeli. Turkish Research Journal of Academic Social Science, 9(2), 147-161. https://doi.org/10.59372/turajas.1943327

AMA

1.Ünver Ş, Kahreman Y. Türkiye’nin Ekonomik Performansı ve Küresel Barış Performansının Karşılaştırmalı Analizi: Entropi-MAXC Tabanlı ALPAS Modeli. TURAJAS. 2026;9(2):147-161. doi:10.59372/turajas.1943327

Chicago

Ünver, Şeyda, ve Yusuf Kahreman. 2026. “Türkiye’nin Ekonomik Performansı ve Küresel Barış Performansının Karşılaştırmalı Analizi: Entropi-MAXC Tabanlı ALPAS Modeli”. Turkish Research Journal of Academic Social Science 9 (2): 147-61. https://doi.org/10.59372/turajas.1943327.

EndNote

Ünver Ş, Kahreman Y (01 Ağustos 2026) Türkiye’nin Ekonomik Performansı ve Küresel Barış Performansının Karşılaştırmalı Analizi: Entropi-MAXC Tabanlı ALPAS Modeli. Turkish Research Journal of Academic Social Science 9 2 147–161.

IEEE

[1]Ş. Ünver ve Y. Kahreman, “Türkiye’nin Ekonomik Performansı ve Küresel Barış Performansının Karşılaştırmalı Analizi: Entropi-MAXC Tabanlı ALPAS Modeli”, TURAJAS, c. 9, sy 2, ss. 147–161, Ağu. 2026, doi: 10.59372/turajas.1943327.

ISNAD

Ünver, Şeyda - Kahreman, Yusuf. “Türkiye’nin Ekonomik Performansı ve Küresel Barış Performansının Karşılaştırmalı Analizi: Entropi-MAXC Tabanlı ALPAS Modeli”. Turkish Research Journal of Academic Social Science 9/2 (01 Ağustos 2026): 147-161. https://doi.org/10.59372/turajas.1943327.

JAMA

1.Ünver Ş, Kahreman Y. Türkiye’nin Ekonomik Performansı ve Küresel Barış Performansının Karşılaştırmalı Analizi: Entropi-MAXC Tabanlı ALPAS Modeli. TURAJAS. 2026;9:147–161.

MLA

Ünver, Şeyda, ve Yusuf Kahreman. “Türkiye’nin Ekonomik Performansı ve Küresel Barış Performansının Karşılaştırmalı Analizi: Entropi-MAXC Tabanlı ALPAS Modeli”. Turkish Research Journal of Academic Social Science, c. 9, sy 2, Ağustos 2026, ss. 147-61, doi:10.59372/turajas.1943327.

Vancouver

1.Şeyda Ünver, Yusuf Kahreman. Türkiye’nin Ekonomik Performansı ve Küresel Barış Performansının Karşılaştırmalı Analizi: Entropi-MAXC Tabanlı ALPAS Modeli. TURAJAS. 01 Ağustos 2026;9(2):147-61. doi:10.59372/turajas.1943327