YAYIN ETİĞİ
Türk Akademik Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi (TURAJAS), özgün araştırma ve derleme makaleler yayınlayan, açık erişim politikasını benimseyen, disiplinler arası süreli bir yayındır. Okuyucu ve araştırmacılara sosyal bilimler alanındaki yenilikleri, uygulamaları ve güncel bilgileri paylaşarak yeni bilimsel araştırmaları teşvik eder. Türk Akademik Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi’ne gönderilen makalelerin daha önce başka bir yerde yayımlanmamış veya yayımlanmak üzere gönderilmemiş olması gerekir. Türk Akademik Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi’ne gönderilen çalışmaların etik ve bilimsel standartlara uygun olması gerekmektedir. Yayımlanan makalelerin bilimsel, etik ve hukuki sorumlulukları yazar(lar)a ait olup editör, editörler kurulu ve yayın kurulu üyelerinin görüşlerini yansıtmaz. Türk Akademik Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi, Committee on Publication Ethics (COPE) ve Open Access Scholarly Publishers Association (OASPA) tarafından yayınlanan Uluslararası Etik Yayıncılık İlkeleri’ni benimsemiştir. Ayrıca, Türk Akademik Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi yer aldığı TÜBİTAK ULAKBİM çatısı altında DergiPark'ın belirlediği yayın ilkelerini uygular. Bu ilkeler dikkate alınarak hazırlanan yönerge aşağıda sunulmuştur:
Yayıncı’nın Etik Sorumlulukları
Türk Akademik Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi, 2018 yılından bu yana, editör kurulu yönetiminde Sosyal Bilimler alanında yayın yapan bir dergidir. Dergi, bilimsel eserlerin etik ilkeler doğrultusunda yayınlanması gerektiğini düşünmekte olup, kar amacı gütmemektedir.
• Yayıncı, elinde bulundurduğu iletişim gücünü hiçbir bireysel çıkar gözetmeden kullanmak ve hedef kitlesini doğru yönlendirmekle yükümlüdür.
• Bünyesinde yayınlanan her çalışmanın mülkiyet ve telif hakkını korur ve yayınlanmış her ürünün arşivlenmesi görevini üstlenir.
• Yayıncı derginin web sayfasında derginin açık, elektronik ve ücretsiz erişimini sağlar.
• Yayıncı, editoryal bağımsızlığı garanti eder, hakem değerlendirme sürecine saygı gösterir ve editoryal kararlara dahil olmayı reddeder.
• Yayıncı, cilt ve sayıları zamanında yayınlamayı garanti eder.
• Yayıncı, bilimsel çalışmanın bütünlüğünü korumayı garanti eder.
• Yayıncı, editörler ve üçüncü taraflar arasındaki ilişki kurallarını her türlü sözleşmede belirtir, fikri mülkiyet ve telif haklarını korur, gizliliğe saygı gösterir ve editoryal bağımsızlığı destekler.
Kişiler etik olmayan bir durumla karşılaştıklarında yayıncıyla iletişime geçmekten çekinmemelidir.
Editör Kurulunun Sorumlulukları
Türk Akademik Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi'ne başvurusu yapılan her makaleden, hatta yayımlanmasından sonraki tüm süreçlerinden Türk Akademik Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi Editörler Kurulu sorumludur ve Editörler Kurulu bu sorumluluğunu bilir. Bu sorumluluk, dergiyle ilgili konularda verilen kararlarda yalnızca kamu yararını düşünerek; kişisel kazancı düşünmeden, bağımsız olarak karar vermeyi gerektirir. Yayıncı ve Editörler Kurulu arasındaki ilişki bağımsızlık ilkesine dayanır, editörlerin alacağı tüm kararlar yayıncıdan ve diğer kişi ve kuruluşlardan bağımsızdır.
• Editör Kurulu, Dergiyi sürekli geliştirmeye, yayın niteliğini yükseltmeye çaba gösterir.
• Türk Akademik Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi editörleri, derginin yayın politikalarının uygulanmasından ve yürütülmesinden sorumludur.
• Derginin benimsemiş olduğu Çift kör hakemlik ve değerlendirme süreci politikalarını uygulamak, hakemlerin kimlik bilgilerini gizli tutmak, her makalenin yansız ve süresi içinde değerlendirilmesini sağlamak.
• Türk Akademik Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi editörleri, makalelerin ilgili araştırma alanlarında uzmanlığı olan hakemlere atanmasından sorumludur.
• Türk Akademik Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi editörleri, gönderilen makalenin editöryel incelemesini yazarın cinsiyeti, yaşı, cinsel yönelimi, ırkı, vatandaşlığı, etnik kökeni, dini, siyasi görüşü ve kurumsal bağlılığına bakmaksızın tamamen bilimsel liyakatine göre gerçekleştirir.
• Türk Akademik Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi editörleri, yayın kurulu üyeleri ve editör yardımcıları, gönderilen makale ile ilgili bilgileri, sorumlu yazar ve yayıncı dışında hiç kimseye açıklayamaz.
• Türk Akademik Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi editörleri, makalelerin hakem değerlendirme sürecinden sorumludur ve hakemlerin ve yayın kurulu üyelerinin yorumlarına dayanarak hangi makalelerin yayınlanacağına dair son kararı verir.
• Türk Akademik Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi Editörler Kurulu, Türk Akademik Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi'nde yayınlanmış makale yazarlarının telif hakkını korur.
• Editör ve Editör Kurulu, makalelerde insan ve hayvan haklarının korunmasına özen göstermeli, etik kurul onayı olmadığında makaleyi reddetmelidir.
• Türk Akademik Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi editörleri, hakemlerin ve editoryal suiistimallerin takibinden sorumludur. Gönderilen veya yayınlanan makalelerle ilgili etik şikayetler sunulduğunda, Türk Akademik Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi editörleri derginin politikaları doğrultusunda önlemler almalıdır.
Hakemlerin Sorumlulukları
Türk Akademik Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi makale değerlendirme sürecinde çift yönlü kör hakemlik ilkesi uygulamaktadır. Hakemler yazarlarla doğrudan iletişim kuramaz, makale değerlendirme formları ve metin üzerinde düzeltme istemlerini Dergi Park yönetim sistemi üzerinden editör ve/veya editör kurulu aracılığı ile yazar(lar)a iletilir. Hakemlerin etik sorumlulukları:
• Hakemler yalnızca uzmanlık alanları ile ilgili makalelerin değerlendirilmesini kabul etmelidir.
• Bütün makaleleri, makalenin içeriğini temel alarak, yazarın cinsiyet, ırk, etnik köken, din, vatandaşlık veya siyasi değerlerine bakmaksızın adil şekilde değerlendirmelidirler.
• Hakemler, yazarlarla çıkar çatışması-çıkar birliği olması durumunda makaleyi değerlendirmeyi reddetmeli ve editörü bilgilendirmelidir.
• Hakemler, makaleleri değerlendirirken akademik ve yapıcı bir dil kullanmalı, hakaret içeren kişisel yorumlardan kaçınmalıdır.
• Hakemler değerlendirmeyi kabul ettikleri makalelerle ilgili görüşlerini kendilerine verilen süre içerisinde editör ve editör kuruluna iletmelidir.
• Makaleyle ilgili tüm bilgileri gizli tutmalıdırlar.
Türk Akademik Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi hakemleri, gönderilen makaleler için aşağıdaki dört kararı belirtebilir:
1.Yayın için Kabul Et
2. Revizyon Gerekli (Küçük revizyonlarla kabul: Revizyonlar editörler tarafından kontrol edilir)
3. İnceleme için yeniden gönderin (Büyük revizyonlar: İkinci tur için gözden geçirilecektir)
4. Reddet (Yayınlanması tavsiye edilmez)
Hakemlerin kararlarına göre üçüncü veya dördüncü hakem atanabilir. Böyle bir durumda, aynı inceleme süreci gerçekleştirilecektir.
Yazarların Etik Sorumlulukları
Yazarlar, akademik yayıncılık sürecinde önemli bir role sahiptir ve etik kurallara ve yayın politikalarına sıkı bir şekilde uyarak bilimsel bilginin doğruluğunu ve bütünlüğünü sağlamalıdırlar. Yazarların sorumlulukları şunları içerir:
• Yazarlar, eserlerinin kendilerine ait olduğunu ve orijinal olduğunu garanti etmelidirler. Daha önce başka bir yerde yayınlanmamış ve sadece Türk Akademik Sosyal Bilimler Araştırma Dergisine gönderilmiş olmalıdır.
• Yazarlar makalelerini aynı anda sadece bir dergiye göndermelidir. Yazarlar, aynı makaleyi aynı anda birden fazla dergiye göndermenin etik olmayan bir yayıncılık davranışı oluşturduğunu ve kabul edilemez olduğunu bilmelidir.
• Yazarlar, yayıncının yayınlanan makaleleri dağıtmak için tüm telif haklarını koşulsuz ve süresiz olarak elinde tuttuğunu onaylamalıdır.
• Başka kaynaklardan alınan materyaller (kendi yayınlanmış yazıları da dahil olmak üzere) açıkça belirtilmeli ve uygun izinler alınmalıdır.
• Yazar(lar), makale yazımı sırasında yararlandıkları kaynaklara etik ilkeler doğrultusunda uygun atıf tekniklerle atıf yapmalıdır.
• Yazarlar, eserlerinin başkalarının haklarını, özellikle gizlilik ve fikri mülkiyet haklarını ihlal etmediğinden emin olmalıdırlar.
• Yazarlar, sundukları verilerin doğru olduğunu ve manipüle edilmediğini garanti etmelidirler.
• Yazarlar, mevcut veya muhtemel çıkar çatışmalarını makalelerini gönderirken açıkça belirtmelidirler.
• Yazar(lar), etik kurul kararı gerektiren deney, anket, ölçek, görüşme, gözlem, odak grup çalışması gibi nicel ya da nitel yöntemlerle veri toplamayı gerektiren araştırmalar için etik kurul onayı aldığını; etik kurul adı, karar tarihi ve sayısı aday makalenin ilk-son sayfasında ve yöntem bölümünde belirtmeli, etik kurul kararını gösteren belgeyi makalenin başvurusuyla birlikte sisteme yüklemelidir.
• Araştırma insan ve hayvan denekler üzerinde gerçekleştirilmiş ise araştırmanın uluslararası bildiriler, kılavuzlar vb., uygun gerçekleştirildiği bildirilmelidir (Helsinki Deklearasyonu).
• Yazarlar, eserlerindeki hataları veya yanlışlıkları fark ettiklerinde, yayınlanmış olsun veya olmasın, derhal editöre bildirmelidir.
• Değerlendirme sürecinde yazar(lar)dan makalelerine ilişkin bilgi ya da ham veri istenmesi durumunda istenilen bilgileri Editörlere sunmalıdırlar.
• Yazarlar, makalenin yazarlık durumlarını doğru bir şekilde ifade etmelidirler. Makaleye katkı sağlamayan kişilerin adı, yazar olarak yazılmamalı, yayımlanmak üzere başvurusu yapılan bir makalenin yazar sırasını değiştirme, yazar çıkartma, yazar ekleme önerilmemelidir. Makale sisteme yüklenme aşamasında yazar isimleri sorumlu yazar tarafından yüklenmektedir. Dergi Editör Kurulu sistemsel değişiklik yapmamaktadır.
ARAŞTIRMA ETİĞİ
Türk Akademik Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi, insan ve hayvan haklarının korunması kapsamında ulusal ve uluslararası etik kural ve ilkelere tam uygunluk prensibini benimsemiştir. Makalelerin etik kurallara uygunluğu yazarların sorumluluğundadır.
• Araştırma ekibi ve katılımcılar, araştırmanın amacı, yöntemleri ve öngörülen olası kullanımları; araştırmaya katılımın gerektirdikleri ve varsa riskleri hakkında tam olarak bilgilendirilmelidir.
• Araştırma katılımcıları gönüllü olarak araştırmada yer almalı, herhangi bir zorlama altında olmamalıdırlar.
• Araştırma ekibi ve katılımcılar, araştırmanın amacı, yöntemleri ve öngörülen olası kullanımları; araştırmaya katılımın gerektirdikleri ve varsa riskleri hakkında tam olarak bilgilendirilmelidir.
• Katılımcıların zarar görmesinden kaçınılmalıdır. Araştırma, katılımcıları riske sokmayacak şekilde planlanmalıdır.
• Araştırma bağımsızlığıyla ilgili açık ve net olunmalı; çıkar çatışması varsa belirtilmelidir.
• Deneysel çalışmalarda, araştırmaya katılmaya karar veren katılımcıların yazılı bilgilendirilmiş onayı alınmalıdır. Çocukların ve vesayet altındakilerin veya tasdiklenmiş akıl hastalığı bulunanların yasal vasisinin onayı alınmalıdır.
• Çalışma herhangi bir kurum ya da kuruluşta gerçekleştirilecekse bu kurum ya da kuruluştan çalışma yapılacağına dair onay alınmalıdır.
• İnsan öğesi bulunan çalışmalarda, “yöntem” bölümünde katılımcılardan “bilgilendirilmiş onam” alındığının ve çalışmanın yapıldığı kurumdan etik kurul onayı alındığı belirtilmesi gerekir.
Türk Akademik Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi’nde değerlendirmeye alınan makalelerde, aşağıda belirtilen maddeler uyarınca söz konusu araştırmalar için Etik Kurul Onayı gerekmektedir:
• Anket, mülakat, odak grup çalışması, gözlem, deney, görüşme teknikleri kullanılarak katılımcılardan veri toplanmasını gerektiren nitel ya da nicel yaklaşımlarla yürütülen her türlü araştırmalar,
• İnsan ve hayvanların (materyal/veriler dahil) deneysel ya da diğer bilimsel amaçlarla kullanılması,
• İnsanlar üzerinde yapılan klinik araştırmalar,
• Hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalar (Deney hayvanları Fare, Sıçan vb…),
• Kişisel verilerin korunması kanunu gereğince retrospektif çalışmalar.
Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Diğer Eylemler
Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi (Yönergeye ulaşmak için tıklayınız)
Bilimsel araştırma ve yayın etiğine aykırı eylemler şunlardır:
İntihal: Başkalarının özgün fikirlerini, metotlarını, verilerini veya eserlerini bilimsel kurallara uygun biçimde atıf yapmadan kısmen veya tamamen kendi eseri gibi göstermek,
• Sahtecilik: Bilimsel araştırmalarda gerçekte var olmayan veya tahrif edilmiş verileri kullanmak,
• Çarpıtma: Araştırma kayıtları veya elde edilen verileri tahrif etmek, araştırmada kullanılmayan cihaz veya materyalleri kullanılmış gibi göstermek, destek alınan kişi ve kuruluşların çıkarları doğrultusunda araştırma sonuçlarını tahrif etmek veya şekillendirmek,
• Tekrar yayım: Mükerrer yayınlarını akademik atama ve yükselmelerde ayrı yayınlar olarak sunmak,
• Dilimleme: Bir araştırmanın sonuçlarını, araştırmanın bütünlüğünü bozacak şekilde ve uygun olmayan biçimde parçalara ayırıp birden fazla sayıda yayımlayarak bu yayınları akademik atama ve yükselmelerde ayrı yayınlar olarak sunmak,
• Haksız yazarlık: Aktif katkısı olmayan kişileri yazarlar arasına dâhil etmek veya olan kişileri dâhil etmemek, yazar sıralamasını gerekçesiz ve uygun olmayan bir biçimde değiştirmek, aktif katkısı olanların isimlerini sonraki baskılarda eserden çıkartmak, aktif katkısı olmadığı halde nüfuzunu kullanarak ismini yazarlar arasına dâhil ettirmek,
Araştırma Yönetim Planı ve Hassas Grupların Dahil Edilmesi
Riskli gruplarla yapılan araştırmaların WMA Helsinki Bildirgesi Madde 19. ve 20. hükümlerine uygun olarak yürütülmüş olması ve yasal otorite tarafından etik kurul kararıyla onaylanmış olması gereklidir.
Koruyucu Tedbirler: Hassas grupları içeren çalışmalarda, katılımcıların haklarını korumak için özel koruyucu tedbirler alınmalıdır. Bu tedbirler, katılımcıların fiziksel ve duygusal refahlarını sağlamaya yönelik olmalıdır.
Onam Prosedürleri: Katılımcıların onamı, araştırmanın doğası ve katılımcının durumuna uygun bir şekilde alınmalıdır. Özellikle, reşit olmayan katılımcılar veya yetenekleri sınırlı olan kişiler için, ebeveynler, yasal vasiler veya uygun bir yetkili kişi tarafından onay alınmalıdır.
Bilgilendirilmiş Onam: Katılımcılara araştırmanın amacı, prosedürleri, potansiyel riskler ve faydalar gibi bilgileri içeren kapsamlı bir bilgilendirilmiş onam süreci sağlanmalıdır. Katılımcılar, araştırmaya katılmadan önce tüm bilgilere tamamen erişebilmelidir.
Gizlilik: Hassas gruplardan gelen katılımcıların gizliliği ve mahremiyeti özenle korunmalıdır. Katılımcıların kişisel bilgileri, gizli tutulmalı ve sadece araştırmada gerektiği kadar kullanılmalıdır.
Zorunlu Raporlama: Araştırmacılar, herhangi bir şüpheli kötüye kullanım, istismar veya ihmal durumunu ilgili yetkililere rapor etmekle yükümlüdür. Bu raporlama, katılımcıların güvenliğini ve refahını sağlamak için hayati öneme sahiptir.
Etik İnceleme Kurulu İzinleri: Hassas grupları içeren araştırmalar için etik inceleme kurullarından gerekli izinlerin alınması gerekmektedir. Bu izinler, araştırmanın etik standartlara uygunluğunu ve katılımcıların haklarını korumayı sağlar.
Bilimsel Kalite: Riskli gruplarla yapılan araştırmaların bilimsel kalitesinin Helsinki Bildirgesi, ICH ve İnsan Hakları ve Biyotıp sözleşmesi standartlarına uygunluğunun sağlanmış olması esastır.
Toplumsal Fayda: Araştırmaya katılan gönüllülerin çıkarının toplumsal ve bilimsel faydanın önünde olması temel kriterdir. Riskli gruplarla yapılan araştırmaların toplumsal fayda sağlaması beklenir.
İNTİHAL POLİTİKASI
Gönderilen çalışmanın benzerlik oranı %20 veya altında olması gerekmektedir. Benzerlik raporu “https://tr.turnitin.com” veya “ http://www.ithenticate.com ” üzerinden alınmaktadır. Çalışma "Tezden (Yüksek Lisans/Doktora)" üretilmişse Başlık Sayfası Forumunda belirtilmelidir. Ayrıca "kongrelerde sunulmuş bildirilerin" genişletilmiş hali de gönderilirken Başlık Sayfası Formunda belirtilmelidir. Makale metni içerisinde blok benzerlik kesinlikle kabul edilmeyecektir.
TELİF HAKKI POLİTİKASI
Yayımlanmak üzere kabul edilen çalışmaların her türlü yayın hakkı dergiyi yayımlayan kuruma aittir. Bununla beraber dergide yayımlanan çalışmalar, ticari olmamak, uygun bir şekilde atıf vermek ve yukarıda belirtilen lisanslama koşullarına uymak kaydı ile kullanılabilir, kopyalanabilir, çoğaltılabilir ve uyarlanabilir. Yayımlanan çalışmalarda yer alan düşünce ve öneriler tümüyle yazarların sorumluluğundadır. Dergide yayımlanan yazılar için telif hakkı ödenmez. Yazar(lar) aşağıdaki hususları kabul eder:
• Sunulan eserin, yazar(lar)ın orijinal çalışması olduğunu ve intihal yapmadıklarını,
• Tüm yazarların bu çalışmaya asli olarak katılmış olduklarını ve bu çalışma için her türlü sorumluluğu aldıklarını,
• Tüm yazarların sunulan eserin son halini gördüklerini ve onayladıklarını,
• Eserin başka bir yerde basılmadığını veya basılmak için sunulmadığını,
• Eserde bulunan metnin, şekillerin ve dokümanların diğer şahıslara ait olan Telif Haklarını ihlal etmediğini kabul ve taahhüt ederler.
Bu Telif Hakkı Anlaşması Formu tüm yazarlar tarafından imzalanmalıdır/onaylanmalıdır.
ÇIKAR ÇATIŞMALARI
• Yazarlar başvuru sırasında herhangi bir (kurumsal, finansal, kişisel ve akademik) çıkar çatışması varsa beyan etmelidir.
• Hakemler makaleyi değerlendirmelerini önleyen herhangi bir (kurumsal, finansal, kişisel ve akademik) çıkar çatışması olması durumunda dergi editörünü bilgilendirmeli ve makale sürecinden çekilmelidir.
• Dergimiz makale değerlendirme sürecinde çıkar çatışmalarının önlenmesi adına hakem ve yazarların aynı kurumda görev almıyor olmalarına dikkat eder.
• Kurul üyelerimiz (Editör, Yayın kurulu üyesi vb.) tarafından dergimize gönderilen makalelerin değerlendirme sürecinde çıkar çatışmalarının önlenmesi adına ilgili makalenin süreci tamamlanana kadar yazarların dergimizdeki rolleri askıya alınır ve süreci görmemeleri sağlanır.
• Dergimiz editörleri, kendisinin veya aile üyeleri tarafından yazılmış makalelerle ilgili kararlarda yer almazlar.
ŞİKÂYET VE İTİRAZ POLİTİKASI
Editörler; yazar, hakem veya okuyuculardan gelen şikâyetleri dikkatlice inceleyerek aydınlatıcı ve açıklayıcı bir şekilde yanıt vermekle yükümlüdür. Yayınlanan herhangi bir materyalle ilgili şikayetler, yalnızca ilk yayın tarihinden itibaren 2 ay içinde kabul edilecektir. Herhangi bir şikayet ve/veya itiraz olması durumunda yazarların şikayetlerini gerekçeleri ile birlikte hbircan@gmail.com e-posta adresi üzerinden editörlüğe iletmeleri gerekmektedir
20 Ağustos 2026
Sayfa
83-95
